Czeski kontrahent nie zapłacił faktury? Zobowiązanie po upływie terminu długo możesz traktować jak drobne opóźnienie. Jeśli jednak przeradza się w całe tygodnie czy miesiące czekania, możesz zacząć działać. Dróg jest kilka: dochodzenie należności na drodze sądowej, skierowanie sprawy do egzekutora, wysyłanie nakazów. Danie dłużnikowi możliwości dobrowolnej zapłaty jest ważne i ma spore znaczenie przy rozliczeniu kosztów procesu. Całej procedury nie kończy jednak sam pozew. Znaczenie mają terminy przedawnienia, przypomnienia i zasady egzekucyjne. Przy niewypłacalności kontrahenta dochodzą do tego przepisy dotyczące postępowania insolwencyjnego.
Wezwanie do zapłaty w Czechach
Nie zawsze zachodzi potrzeba zaczynania od pozwu tylko dlatego, że faktura nie została uregulowana na czas. Jeśli odpowiednio przygotujesz wezwanie, masz szansę, że sprawa zakończy się bez udziału sądu.
Wezwanie do zapłaty musi jasno określać:
- należność,
- jej podstawę,
- kwotę do uregulowania,
- termin zapłaty.
Wezwanie jest istotne również w perspektywie późniejszego procesu, jeśli do niego dojdzie. Dokładniej §142a občanského soudního řádu (ustawy nr 99/1963 Sb.) mówi nam, że strona, która wygra sprawę o wykonanie obowiązku, może uzyskać zwrot kosztów postępowania, jeśli co najmniej siedem dni przed wniesieniem pozwu wyśle drugiej stronie wezwanie do wykonania zobowiązania.
Pilnuj terminu przedawnienia długu
Można być cierpliwym i wyrozumiałym, ale nie zawsze prowadzi to do dobrych rozwiązań. Przypomnienia i wezwania do zapłaty są bardzo istotne w całej sprawie, ale musisz przy tym pilnować terminów przedawnienia długów.
Czeski kodeks cywilny (občanský zákoník, zákon č. 89/2012 Sb.) ustanawia 3 letni podstawowy termin przedawnienia. Majątkowe prawo przedawnia się z reguły najpóźniej po 10 latach od dnia wymagalności (chyba że ustawa stanowi inaczej). Strony oczywiście mogą ustalić inny termin, krótszy lub dłuższy, przy czym granice wynoszą od roku do 15 lat.
Przy niektórych roszczeniach obowiązują inne zasady o szczególnym charakterze. Roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się po 10 latach od jej powstania. Jeśli szkoda została wyrządzona umyślnie, jest to maksymalnie 15 lat.
Platební rozkaz, czyli czeski nakaz zapłaty wydany przez sąd
Kontrahent nie płaci mimo wezwania? Jeśli roszczenie jest pieniężne, możesz skierować sprawę na drogę sądową i skorzystać z platebního rozkazu.
Sąd wydaje nakaz, a dłużnik otrzymuje go wraz z informacją o możliwości wniesienia sprzeciwu. Ma na to 15 dni od dnia doręczenia pisma. Przekroczenie terminu niesie za sobą skutki procesowe. Sprzeciw wniesiony w terminie w całości uchyla nakaz, a sąd prowadzi sprawę dalej. Brak sprzeciwu? Nakaz się uprawomocnia i staje się podstawą do dalszego dochodzenia należności.
Pamiętaj! W Czechach obowiązują dwa podobne sformułowania, określające nakaz zapłaty: platební rozkaz i elektronický platební rozkaz. Ten drugi wiąże się z pozwem złożonym na specjalnym formularzu elektronicznym. Czeski system obejmuje go odrębnymi zasadami.
Prawomocne orzeczenie nie musi wiązać się z zapłatą
Nawet gdy sąd wyda nakaz, a dłużnik się od decyzji nie odwoła, może zdarzyć się, że nadal nie spłaci zobowiązania. Wtedy w grę wchodzi egzekucja. Aby ją rozpocząć, składasz jako wierzyciel wniosek o nazwie exekuční návrh, do sądowego egzekutora. Postępowanie startuje w chwili dostarczenia pisma. Podstawą jest tytuł egzekucyjny, np. prawomocne orzeczenie sądu.
To, jak przebiegną dalsze czynności, zależy od majątku dłużnika. Egzekucja może objąć jego konto bankowe i inne wierzytelności. W niektórych sytuacjach w grę wchodzą również składniki jego majątku.
Sądowy egzekutor doręcza dłużnikowi zawiadomienie o wszczęciu postępowania i wezwanie do wykonania obowiązku. Na zapłatę długu i wskazanych kosztów ma on 30 dni od doręczenia wezwania.
Co, jeśli Twój dłużnik ma już inne długi?
W całym dochodzeniu należności bardzo istotne jest to, czy dłużnik ma już innych wierzycieli. Możesz sprawdzić to w publicznym rejestrze Centrální evidence exekucí. Uzyskasz tam wyciąg dotyczący konkretnego podmiotu. Nie zobaczysz całej sytuacji finansowej kontrahenta, ale kilka prowadzonych egzekucji to cenna informacja, którą warto wziąć pod uwagę w dalszym dochodzeniu pieniędzy.
Niewypłacalność zmienia zasady ubiegania się o zapłatę
Jeszcze inna sytuacja ma miejsce po rozpoczęciu czeskiego postępowania insolwencyjnego. Z chwilą opublikowania zawiadomienia o jego rozpoczęciu w insolvenčním rejstříku powstają określone skutki procesowe. M.in. nie można już dochodzić w zwykłym procesie roszczeń, które powinny zostać zgłoszone w postępowaniu insolwencyjnym. Po wszczęciu postępowania egzekucję można zarządzić lub wszcząć, ale nie można jej wykonać wobec majątku dłużnika objętego masą majątkową. Są jednak wyjątki od tej reguły.
Termin na zgłoszenie wierzytelności określa decyzja o stwierdzeniu upadłości i wynosi od 30 dni do 2 miesięcy. Jeżeli z decyzją o stwierdzeniu upadłości połączono zezwolenie na oddłużenie, termin wynosi 30 dni. Spóźnione zgłoszenie nie jest uwzględniane, a wierzytelność nie zostanie w tym postępowaniu zaspokojona.
Co ważne, zgłoszenia wymagają również wierzytelności wcześniej dochodzone przed sądem i te, które są już egzekwowane.
Co sprawdzić, zanim zdecydujesz o dalszym dochodzeniu należności?
Przy odzyskiwaniu należności miej na uwadze te kwestie:
- Czy masz dobrze udokumentowane roszczenie?
- Czy nie zbliża się (lub nie upłynął) termin przedawnienia długu?
- Czy kontrahent kwestionuje swój dług?
- Czy wobec niego prowadzone są już jakieś egzekucje?
- Czy nie rozpoczęło się postępowanie insolwencyjne?
Mając taki obraz, zdecydujesz, czy wystarczy dalszy kontakt i przypomnienia o zapłacie, wezwanie, pozew, nakaz, czy skończy się na egzekucji. W czeskiej windykacji należności istotny jest więc nie tylko sam fakt powstania długu, a to, kiedy zaczniesz go dochodzić i w jaki sposób po kolei. Kilka miesięcy zwłoki może nie zmienić niczego. Może jednak doprowadzić do tego, że obok dłużnika pojawi się kilku innych wierzycieli, a odzyskanie pieniędzy będzie już trudniejsze niż wcześniej.
