W Czeskiej Republice od roku 2014, kiedy zmianie uległa legislatywa, pożądane jest wykonywanie funkcji członka Zarządu na podstawie umowy o pełnienie funkcji. Ustawa o spółkach handlowych (Zákon o obchodních korporacích) stanowi, że prawa i obowiązki między spółką, a członkiem jej organu statutowego są odpowiednio regulowane przez ustalenia Kodeksu Cywilnego (Občanský zákoník), chyba że z umowy o pełnienie funkcji, jeśli była zawarta, lub z samej ustawy wynika inaczej.

Dla do spółek kapitałowych obligatoryjne jest zawarcie umowy w formie pisemnej. Podobnie jak wymóg zatwierdzania tych umów i wszelkich dokonywanych zmian przez najwyższe organy spółki, a więc w przypadku s.r.o. przez Zgromadzenie Wspólników. Umowa oprócz obowiązków i relacji reguluje również kwestię wynagrodzenia. Jeśli jednak wynagrodzenie nie zostanie uzgodnione, uznaje się, pełnienie funkcji za bezpłatne.

Określenie wynagrodzenia

W przypadku członków Zarządu s.r.o. wynagrodzenie w umowie o pełnienie funkcji zwykle stanowi ustaloną kwotę za miesiąc kalendarzowy trwania jego kadencji. Ponieważ nie jest to stosunek pracy, nie ma powodu, aby zmieniać wysokość wynagrodzenia z powodu nieobecności danej osoby, na przykład z powodu choroby, urlopu, prywatnej edukacji itp. Nie ma znaczenia długość "czasu pracy", ani liczba "zmian", które są również pojęciami z zakresu prawa pracy. Jednakże, jeżeli strony ustalą tak między sobą, możliwe jest stosowanie zasad wynagradzania pracowników względem członka Zarządu.

Umowa o pełnieniu funkcji członka Zarządu powinna określać:

1. wszystkie składnik wynagrodzenia, które należą lub mogą należeć do członka organu;
2. wysokość wynagrodzenia lub metody jego obliczenia i jego formę;
3. zasady wypłaty specjalnego wynagrodzenia i podziału zysków dla członka organu, jeżeli można je przyznać;
4. informacje na temat świadczeń lub premii członka organu polegającej na przekazaniu papierów wartościowych lub na umożliwieniu ich nabycia przez członka organu i osobę mu bliską, jeżeli wynagrodzenie ma być udzielone w takiej formie.

Należy jednak zauważyć, że powyższe nie obowiązuje, jeśli umowa lub jej zapisy są nieważne z winy spółki lub umowa o pełnieniu funkcji nie zostałam zawarta z winy spółki, ewentualnie wtedy, gdy Zgromadzenie Wspólników jej nie zatwierdziło bez zbędnej zwłoki. 

Wynagrodzenie członka Zarządu w księgowości

Jak już zostało wskazane, jeśli strony umowy tak ustalą, możliwe jest aplikowanie zasad prawa pracy na wynagrodzenie członka Zarządu, dzięki czemu może on wtedy otrzymywać diety za podróże służbowe, dodatek do wyżywienia (rzecz powszechna w Czechach), może korzystać z samochodu służbowego do celów prywatnych, dostawać dodatek do ubezpieczenia emerytalnego lub prywatnego ubezpieczenia na życie do limitu 30 000 koron rocznie. Jeżeli określono to w umowie, członkowi Zarządu można zapewnić dodatkowe premie zwolnione od podatku, takie jak rekreacja do limitu 20 000 CZK rocznie lub korzystanie z obiektów sportowych i kulturalnych.

Z drugiej strony dzięki temu rozwiązaniu spółka ma prawo wliczyć wydatki na podróże służbowe do kosztów pomniejszających podstawę opodatkowania lub zmniejszyć kwoty wynagrodzenia z powodu niezdolności do pracy lub urlopu, macierzyństwa itp.

Podatki i ubezpieczenia

Pod kątem podatkowym dochód członka Zarządu traktuje się jednak tak samo, jak dochód osoby zatrudnionej. Podlega więc opodatkowaniu na mocy § 6 Ustawy o podatku dochodowym oraz ubezpieczeniom zdrowotnym i społecznym, tak samo, jak wynagrodzenie pracowników.

Tzw. wynagrodzenie super brutto (a więc przed opodatkowaniem i przed oskładkowaniem) będzie opodatkowane na takich samych zasadach, a więc stawką podatek 15%. Warto również pamiętać o podatku solidarnościowym, który wynosi 7% i obejmuje kwotę wynagrodzenia przewyższającą miesięczny limit 1 200 000 CZK.

Wynagrodzenie członków Zarządu podlega dalej ubezpieczeniom zdrowotnym i społecznym. Jeśli wynosi ono minimalnie 2500 CZK miesięcznie, odprowadza się składki na ubezpieczenie społeczne (w wysokości 31,5%). Ubezpieczenie zdrowotne opłaca się zawsze. Przy niskim wynagrodzeniu podstawę wymiaru ubezpieczenia będzie stanowiło średnie wynagrodzenie, wynoszące 2018 roku 14 990 CZK, z którego wyliczymy 13,5 % (minimalne składki na ubezpieczenie zdrowotne wynoszą więc 2024 CZK).

Nierezydent w funkcji członka Zarządu czeskiej spółki

Nieco inaczej wygląda sytuacja dla członków Zarządu, którzy nie są rezydentami podatkowymi Czeskiej Republiki i mają status tzw. nierezydenta. W tym przypadku ich wynagrodzenie jest traktowane jako specjalny dochód, który będzie podlegał opodatkowaniu u źródła stawką 15%. Należy jednak pamiętać, że osoby fizyczne opodatkowują całość swoich dochodów w kraju swojej rezydencji podatkowej.

Warto też zaznaczyć, że na wynagrodzenia nierezydenta nie aplikuje się też podwyższonego podatku solidarnościowego, a jeśli okaże się, że środki pochodzące z Czeskiej Republiki stanowią 90% całości jego dochodu, przysługują ulgi podatkowe (na płatnika, studenta, dziecko, małżonka).

Składki na ubezpieczenia odprowadza się w kraju rezydencji podatkowej, ponieważ z zasady, jest to kraj, w którym dana osoba ma centrum interesów życiowych, a więc upraszczając – kraj, w którym żyje i przebywa przez większość roku.

Artykuł Wynagradzanie członków Zarządu pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Jeśli pracodawca wysyła pracowników w podróż służbową, jest zobowiązany do kompensacji wydatków na wyżywienie za każdy dzień przebywania na delegacji. Musi wypłacać tzw. diety, które są wyrównaniem zwiększonych wydatków na wyżywienie – np. w restauracji, gdzie na co dzień nie jadamy. Nie są zwrotem całości wydatków związanych z wyżywieniem na delegacji, co wynika z prostej logiki – podczas wykonywanie swoich obowiązków na miejscu, pracownik również jada, ale wtedy nie otrzymuje zwrotu pieniędzy. Jednocześnie wypłacanie diet nie jest związane z tym, czy pracownik rzeczywiście na delegacji jadał czy nie, czy jedzenie było przygotowane w lokalu gastronomicznym czy samodzielnie.

Diety są stanowione ryczałtem uzależnionym od czasu trwania wyjazdu służbowego. Dlatego też nie jest wymagane od pracownika przedstawianie wydatków na jedzenie. Co więcej, w zależności od rozwoju cen, wysokość stawek może ulec zmianie, jeśli dane czeskiego urzędu statystycznego wykażą wzrost lub spadek cen przynajmniej o 20%.

Dla pracowników sektora publicznego są stanowione granice górne i dolne. Dla pracowników sektora prywatnego są przewidziane jedynie dolne granice. Pracodawca nie może więc wypłacać diet niższych, niż określone w prawie, może je jednak dowolnie podwyższyć. W takiej sytuacji suma przewyższająca górną granicę określoną dla sektora publicznego nie jest wliczana do kosztów obniżających podstawę opodatkowania.

Dzienne stawki diet wyglądają następująco:

78 CZK (dla pracowników sektora publicznego jest to maksymalnie 93 CZK), jeśli wyjazd służbowy trwa 5 – 12 godzin;

119 CZK (dla pracowników sektora publicznego jest to maksymalnie 143 CZK), jeśli wyjazd służbowy trwa 12 – 18 godzin;

186 CZK (dla pracowników sektora publicznego jest to maksymalnie 223 CZK), jeśli wyjazd służbowy trwa ponad 18 godzin.

W podróży służbowej, która przypada na dwa dni kalendarzowe następujące po sobie, odstępuje się od oddzielnego określania czasu trwania podróży służbowej, jeśli jest dla pracownika korzystniejsze.

Zapewnienie pracownikowi bezpłatnych posiłków, które mają charakter śniadania, obiadu lub kolacji, powoduje zmniejszenie należnej diety o:

70%, jeśli delegacja trwa 5 – 12 godzin;

35%, jeśli delegacja trwa 12 – 18 godzin;

25%, jeśli delegacja trwa ponad 18 godzin.

Dalej diety nie przysługują w ogóle, jeśli delegacja trwała:

5 – 12 godzin i były zapewnione 2 bezpłatne posiłki;

12 – 18 godzin i były zapewnione 3 bezpłatne posiłki.

Oczywiście w przypadku delegacji trwających kilka dni pracodawca musi dodatkowo zapewnić nocleg lub pokryć jego  koszty.

Delegacja zagraniczna

Planując zagraniczną podróż służbową, pracodawca musi pamiętać o tym, że pracownikowi przysługują wyższe diety. Stawki różnią się w zależności od kraju i są określane w obcej walucie. Jeśli pracownik sobie tego życzy, należy mu wypłacić diety w koronach czeskich, kierując się kursem Narodowego Banku Czech (ČNB).

Prawo do diety przysługuje od momentu przekroczenia granicy Czech lub od momentu startu samolotu. Może się zdarzyć, ze w ciągu jednego dnia pracownik przejedzie kilka krajów. Stawka diety jest zależna od  tego, w którym kraju przebywał najdłużej.

Diety ulegają obniżeniu, gdy podróż zagraniczna trwa niecały dzień:

Jeśli pracownik spędził za granicą od 1 do 12 godzin, przysługuje 1/3 diety;

Jeśli pracownik spędził za granicą od 12 do 18 godzin, przysługuje 2/3 diety;

Jeśli pracownik spędził za granicą ponad 18 godzin, przysługuje 100% diety;

Dalej diety ulegają obniżeniu, jeśli pracownik miał zapewnione bezpłatne posiłki. Ich wysokość wylicza się w taki sam sposób, jak opisany powyżej.

Pracodawca może również z własnej woli zaproponować delegowanemu „kieszonkowe”. Jeśli nie przekracza ono 40% diety, może zostać wliczone do kosztów.

Podróż samochodem

Jeśli pracodawca wysyła pracownika w podróż służbową samochodem, musi zrekompensować koszty paliwa. Zwrot kosztów paliwa wylicza się na podstawie dowodów zakupu przedstawionych przez pracownika, z których jasno wypływa związek z podróżą służbową, lub w oparciu o ryczałt określony w rozporządzeniu czeskiego Ministerstwa Pracy i Spraw Społecznych, który bazuje na średniej cenie paliw.

Za 1l paliwa w 2018r. jest to:

30,50 CZK w przypadku benzyny 95,

32,80 CZK w przypadku benzyny 98,

29,80 CZK w przypadku Diesla.

Pracodawca może się również zgodzić na to, aby pracownik udał się w podróż służbową własnym lub wypożyczonym samochodem. Dodatkowo musi wtedy pokryć koszty amortyzacji. Podstawowa stawka za 1 km przebiegu pojazdów motorowych dwu- i trójkołowych wynosi minimalnie 1,10 CZK, w przypadku samochodów osobowych – 4 CZ.

Ważne jest to, aby pojazd był zarejestrowany w Czechach i miał dokumenty, które spełniają wymogi czeskiego prawa.

Artykuł Rozliczanie delegacji pracowników pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Od 1.01.2018r. minimalna płaca w Czeskiej Republice wynosi 12 200 KCZ na miesiąc oraz 73,20 KCZ na godzinę. Dla porównania, w roku 2017 minimalne stawki wynosiły odpowiednio 11 000 KCZ oraz 66 KCZ. Płaca minimalna to wynagrodzenie, które otrzymuje niewykwalifikowany pracownik np. za prace porządkowe, doręczanie przesyłek, kontrolę przychodów i rozchodów, zbieranie i mycie naczyń.

Podwyższeniu uległy również stawki tzw. płacy gwarantowanej, która jest wynagrodzeniem minimalnym za prace, które wymagają określonych umiejętności i kwalifikacji.

Artykuł Podwyższenie płacy minimalnej w roku 2018 pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

1. Pracovní smlouva – umowa o pracę

Każda umowa o pracę musi zawierać trzy podstawowe ustalenia: rodzaj pracy, miejsce jej wykonania oraz datę rozpoczęcia stosunku pracy. Wysokość wynagrodzenia, sposób i termin wypłaty można określić bezpośrednio w umowie lub w osobnym dokumencie (tzw. mzdový výměr). W umowie o pracę precyzuje się również wymiar urlopu czy długość okresu próbnego (maksymalnie 3 miesiące).

Umowę o pracę podpisujemy:

1. na czas określony (pracovní smlouva na dobu určitou) można zawierać maksymalnie na 3 lata. Po tym czasie pracodawca może ją jeszcze dwa razy przedłużyć. Oznacza to więc, że zatrudnienie na czas określony w tej samej firmie może trwać najdłużej 9 lat (3 x 3 lata).

2. na czas nieokreślony (pracovní smlouva na dobu neurčitou), gdy umowa nie określa daty rozwiązania stosunku pracy.

Stosunek pracy kończy się za porozumieniem (istnieje możliwość natychmiastowego rozwiązania umowy), złożeniem wypowiedzenia, natychmiastowym rozwiązaniem umowy czy też rozwiązaniem umowy w okresie próbnym (pracodawca nie może jednak tego dokonać w ciągu pierwszych 14 dni). Może również minąć czas, na jaki umowa była zawarta.

Przy rozwiązywaniu umowy obowiązuje okres wypowiedzenia, który trwa minimalnie 2 miesiące i rozpoczyna się od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po złożeniu wypowiedzenia.

Urlop wypoczynkowy przy umowie o pracę

W przypadku całego etatu (40 godzin tygodniowo) pracownikowi przysługują minimalnie 4 tygodnie urlopu wypoczynkowego  na rok. Jeśli jednak nie miałby możliwości wykorzystania całego urlopu w danym roku, pozostałe dni przechodzą na rok następny. Zatrudniony może też wyrazić zgodę, aby urlop wykorzystać jeszcze później – w kolejnym roku.

Urlop przysługuje pracownikowi, który był zatrudniony u jednego pracodawcy minimalnie 60 dni. Oczywiście jeśli umowa nie obejmowała całego roku, lub jeśli stosunek pracy został przerwany, urlop ulega skróceniu – za każdy przepracowany miesiąc przysługuje 1/12 urlopu należnego za rok pracy. Jeśli pracownik nie przepracował 60 dni, przysługuje mu urlop w wymiarze 1/12 urlopu należnego za rok pracy za każde 21 dni, które przepracował.

W czasie urlopu pracownik otrzymuje średnie zarobki wyliczane na podstawie przepracowanego czasu oraz wynagrodzenia brutto z poprzednich trzech miesięcy kalendarzowych.

2. Dohoda o provedení práce (DPP) – „umowa o wykonaniu pracy”

Wymiar pracy u jednego pracodawcy nie może przekroczyć 300 godzin w danym roku kalendarzowym. Jeśli miesięczne wynagrodzenie nie przekroczy 10 000 KCZ, odprowadza się jedynie podatek, nie zostają potrącone składki na ubezpieczenie socjalne czy zdrowotne. Osoba zatrudniona na takiej umowie nie ma więc prawa do urlopu zdrowotnego i zazwyczaj nie przysługuje jej też urlop wypoczynkowy. Umowę taką można rozwiązać za porozumieniem stron, poprzez złożenie wypowiedzenia (okres wypowiedzenia wynosi wtedy 15 dni) lub rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym.  

3. Dohoda o pracovní činnosti (DPČ) – „umowa o czynności zawodowej”

W tym przypadku wymiar pracy nie może przekroczyć 20 godzin tygodniowo, co w rzeczywistości odpowiada ½ etatu. Jeśli wynagrodzenie przekracza 2 500 KCZ na miesiąc, odprowadza się nie tylko podatek, ale również składki na ubezpieczenia (zdrowotne i socjalne). Pracownikowi przysługuje więc urlop zdrowotny, zazwyczaj też w umowie określa się wymiar urlopu wypoczynkowego. Okres wypowiedzenia, podobnie jak w przypadku DPP, wynosi 15 dni.

!!! W Czeskiej Republice ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe. Jeśli więc wynagrodzenie pracownika nie podlega oskładkowaniu, powinien się zgłosić do ubezpieczalni (zdravotní pojišťovna) jako osoba bez opodatkowanego dochodu (osoba bez zdanitelných příjmů – OBZP) i samodzielnie opłacić ubezpieczenie. Wynosi ono 13,5 % płacy minimalnej, a więc 1485 KCZ miesięcznie. Ubezpieczenie zdrowotne należy opłacać do 8 dnia kolejnego miesiąca (np. za marzec zapłacimy do 8. kwietnia).

Płaca minimalna a płaca gwarantowana

Od 1. stycznia 2017 roku płaca minimalna w Czeskiej Republice uległa podwyższeniu i obecnie wynosi ona 11 000 KCZ na miesiąc, bądź 66 KCZ na godzinę. Płacą minimalną (minimální mzda) są objęte stanowiska, które nie wymagają specjalnych kwalifikacji (np. sprzątanie, doręczanie przesyłek, zbieranie i mycie naczyń itp.).

Stanowiska, do których potrzebne są konkretne umiejętności i wiedza objęte są tzw. płacą gwarantowaną (zaručená mzda), która jest wyższa niż płaca minimalna i dzieli się na siedem kategorii, w zależności od tego, jak skomplikowana będzie wykonywana praca oraz jakich umiejętności i wysiłku będzie wymagała. Poniższa tabelka przedstawia, czym charakteryzują się poszczególne kategorie:

Urlop zdrowotny

Pracownik, który zachorował (tzn. posiada zaświadczenie od lekarza, że jest chwilowo niezdolny do pracy) i podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu ma oczywiście prawo do urlopu zdrowotnego. Wypłacane w tym czasie stawki oraz podstawa ich wyliczenia różnią się w zależności od tego, czy rozlicza je pracodawca, czy państwo.

Kompensacja wynagrodzenia wypłacana przez pracodawcę

Pierwsze dwa tygodnie niedyspozycji opłaca pracodawca w formie tzw. kompensacji wynagrodzenia (náhrada mzdy). Pracodawca wypłaca pierwsze 14 dni urlopu zdrowotnego, ale kompensacja wynagrodzenia rozpoczyna się dopiero od czwartego dnia  – trzy pierwsze są więc bezpłatne. Ważne jest też to, że pracodawca opłaca wyłącznie dni robocze (bez weekendów czy świąt).

Aby obliczyć wysokość kompensacji wynagrodzenia, należy znać średnie wynagrodzenie pracownika, które wylicza się czterokrotnie w roku (do 1. stycznia, do 1. kwietnia, do 1. czerwca i do 1. października), sumując wynagrodzenie podstawowe oraz premie/dodatki itp. i dzieląc tę sumę przez ilość godzin pracy. Wysokość wypłacanej kompensacji opiera się na ćwierćroczu poprzedzającym to, w którym pracownik zachorował.

Średnie wynagrodzenie ulega dalej  redukcji według trzech granic redukcyjnych (redukční hranice – RH):

• gdy dosięga do I RH (164,85 KCZ) redukuje się je do 90%
• gdy dosięga do II RH (247,10 KCZ) redukuje się je do 60%
• gdy dosięga do III RH (494,20 KCZ) redukuję się je do 30%
• !!! gdy średnie wynagrodzenie przekracza wymienione granice, nie bierze się go pod uwagę przy wyliczaniu wymiaru urlopu zdrowotnego

I dopiero z tej kwoty, ze zredukowanego w ten sposób średniego zarobku pracownika, pracodawca wypłaca kompensację w wysokości 60% za każdą nieprzepracowaną godzinę.

Wymiar urlopu zdrowotnego wypłacanego przez państwo

Urlop zdrowotny (nemocenské dávky) jest wypłacany przez państwo, konkretnie przez powiatowe jednostki czeskiej administracji zabezpieczenia społecznego (Česká správa sociálního zabezpečení), dopiero od 15. dnia jego trwania, ale maksymalnie do 380 dni (obejmujących również poprzedni urlop zdrowotny w danym roku). W przeciwieństwie do kompensacji wynagrodzenia, którą wypłaca pracodawca, obejmuje dni kalendarzowe, a nie jedynie robocze.

Stawkę, którą wypłaca państwo, oblicza się na podstawie dochodu pracownika z okresu 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym udał się na urlop zdrowotny, dzielonych przez ilość dni kalendarzowych. Wyliczony w ten sposób średni dzienny dochód redukuje się według trzech granic redukcyjnych i dopiero z tej kwoty wylicza się 60%, co daje kwotę wypłacaną od 15. dnia trwania urlopu zdrowotnego.

W niektórych sytuacjach ubezpieczenie zdrowotne jest wypłacane osobie, która zakończyła już pracę w danej firmie. Jest to okres siedmiu dni od dnia skończenia zatrudnienia, które zapewniało wypłatę urlopu zdrowotnego, nazywany okresem ochronnym (ochranná lhůta).

Artykuł Warunki zatrudniania pracowników w Czechach pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.