Koszty zatrudnienia

Zatrudnienie pracownika w Czechach wiąże się z różnorodnymi kosztami. Oto najważniejsze z nich:

1. Wynagrodzenie: Wynagrodzenie brutto, które pracownik otrzymuje, jest jednym z głównych kosztów. W 2024 roku minimalne wynagrodzenie w Czechach wynosi 17 300 CZK miesięcznie. Warto jednak pamiętać, że wynagrodzenie dla specjalistów i pracowników wykwalifikowanych może znacznie przekraczać tę kwotę.
2. Składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne: Pracodawcy są zobowiązani do płacenia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, które wynoszą 34 % wynagrodzenia brutto. To oznacza, że do wynagrodzenia brutto należy dodać dodatkowe koszty związane z tymi składkami.
3. Podatek dochodowy: Pracodawca również musi pobierać podatek dochodowy od wynagrodzenia pracownika. W Czechach standardowa stawka wynosi 15 %, a dla dochodów powyżej określonego progu – 23 %.

Formalności związane z zatrudnieniem

W procesie zatrudnienia pracownika w Czechach istnieje wiele formalności, które pracodawca musi spełnić:

1. Umowa o pracę: Każdy pracownik musi mieć podpisaną umowę o pracę, w której określone są warunki zatrudnienia, wynagrodzenie oraz obowiązki. Umowa ta powinna być sporządzona na piśmie.
2. Zgłoszenie do ZUS: Po zatrudnieniu pracownika, pracodawca musi zgłosić go do czeskiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ČSSZ) oraz do ubezpieczenia zdrowotnego. To ważny krok, który pozwala pracownikowi korzystać z ubezpieczenia zdrowotnego oraz emerytalnego.
3. Karty podatkowe: Pracodawca musi również uzyskać od pracownika jego kartę podatkową, która będzie potrzebna do prawidłowego obliczania podatku dochodowego.

Dodatkowe koszty i benefity

Oprócz podstawowych kosztów zatrudnienia, wielu pracodawców decyduje się na oferowanie dodatkowych benefitów, takich jak:

• Ubezpieczenie zdrowotne: Wiele firm oferuje pracownikom dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne, co może zwiększyć atrakcyjność oferty pracy.
• Dofinansowanie do transportu: Niektóre przedsiębiorstwa pokrywają część kosztów dojazdu do pracy, co jest cenione przez pracowników.
• Szkolenia i rozwój: Inwestowanie w rozwój pracowników poprzez szkolenia i kursy zwiększa ich zaangażowanie i lojalność wobec firmy.

Pracownicy zagraniczni

Zatrudnianie pracowników zagranicznych staje się w Czechach coraz powszechniejsze. Firmy, które chcą pozyskiwać talenty z innych krajów, muszą jednak pamiętać o dodatkowych formalnościach, takich jak:

1. Wizy i zezwolenia na pracę: Pracodawcy są zobowiązani do uzyskania odpowiednich wiz oraz zezwoleń na pracę dla zagranicznych pracowników. Proces ten może być czasochłonny, dlatego warto zająć się nim odpowiednio wcześnie.
2. Rejestracja w systemie ewidencji: Pracownicy zagraniczni muszą być zarejestrowani w systemie ewidencji cudzoziemców, co jest istotnym krokiem w formalizowaniu ich statusu w Czechach.

Elastyczne formy zatrudnienia

Czechy oferują różnorodne formy zatrudnienia, które mogą być korzystne zarówno dla pracodawców, jak i pracowników. Możliwość pracy zdalnej, zatrudnienia na część etatu czy umowy cywilnoprawne stają się coraz bardziej popularne. Dzięki elastycznym formom zatrudnienia, przedsiębiorstwa mogą dostosowywać zatrudnienie do aktualnych potrzeb i wymagań rynku, co zwiększa ich konkurencyjność.

Utrzymanie pracownika w Czechach wiąże się z różnorodnymi kosztami i formalnościami, które każdy pracodawca powinien uwzględnić w swoim budżecie. Zrozumienie tych aspektów pomoże przedsiębiorcom w lepszym zarządzaniu kosztami zatrudnienia oraz w tworzeniu konkurencyjnych ofert pracy. Dzięki atrakcyjnemu rynkowi pracy oraz elastycznym rozwiązaniom, Czechy mogą stać się idealnym miejscem do rozwoju biznesu i zatrudniania utalentowanych pracowników.

Artykuł Utrzymanie pracownika w Czechach – koszty i formalności pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Formularz S1 mogą wypełnić osoby mieszkające w jednym państwie UE, ale pracujące lub wykonujące własną działalność w innym, które chcą korzystać z opieki medycznej w miejscu zamieszkania.

Osoby takie powinny pamiętać, że są objęte ubezpieczeniem w kraju zatrudnienia lub prowadzenia własnej działalności. To właśnie w tym kraju opłacają składki i zasadniczo to w tym kraju przysługuje im opieka zdrowotna.

Należy tu rozróżnić regularną opiekę zdrowotną, do której mamy prawo w kraju ubezpieczenia, od opieki w sytuacjach nagłych, jak złamania, do której ubezpieczony ma prawo w całej UE, bez względu na miejsce zamieszkania czy zatrudnienia.

Formularz S1 nie jest obligatoryjny, ale umożliwia codzienne korzystanie z bezpłatnej opieki zdrowotnej w państwie EU, w którym dana osoba mieszka.

Jak załatwić sprawę?

Ażeby taki formularz wypełnić, należy w ubezpieczalni zdrowia przedstawić następujące dokumenty:

• odpis z rejestru działalności gospodarczych (Výpis z živnostenského rejstříku), lub potwierdzenie o zatrudnieniu;
• potwierdzenie o zgłoszeniu do ubezpieczenia społecznego (tj. pismo z instytucji noszącej nazwę Okresní správa sociálního zabezpečení);
• dokument tożsamości, w którym podany jest adres zamieszkania (jeśli w dowodzie nie ma adresu, należy dodatkowo przedstawić dokument poświadczający adres zamieszkania, np. prawo jazdy lub potwierdzenie o zameldowaniu).

W ubezpieczalni wypełnia się formularz S1. Ubezpieczalnie wysyła go do polskiego NFZ, który z kolei zawiadamia zainteresowanego o otrzymaniu informacji z Czech, co stanowi jednocześnie potwierdzenie możliwości korzystania z opieki lekarzy w Polsce.

Artykuł Co to jest formularz S1? pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

1. Pracovní smlouva – umowa o pracę

Każda umowa o pracę musi zawierać trzy podstawowe ustalenia: rodzaj pracy, miejsce jej wykonania oraz datę rozpoczęcia stosunku pracy. Wysokość wynagrodzenia, sposób i termin wypłaty można określić bezpośrednio w umowie lub w osobnym dokumencie. W umowie o pracę precyzuje się również wymiar urlopu czy długość okresu próbnego (maksymalnie 3 miesiące).

Umowę o pracę podpisujemy:

1. na czas określony można zawierać maksymalnie na 3 lata. Po tym czasie pracodawca może ją jeszcze dwa razy przedłużyć. Oznacza to więc, że zatrudnienie na czas określony w tej samej firmie może trwać najdłużej 9 lat (3 x 3 lata).
    
2. na czas nieokreślony, gdy umowa nie określa daty rozwiązania stosunku pracy.

Stosunek pracy kończy się za porozumieniem stron, złożeniem wypowiedzenia, natychmiastowym rozwiązaniem umowy czy też rozwiązaniem umowy w okresie próbnym (pracodawca nie może jednak tego dokonać w ciągu pierwszych 14 dni). Może również minąć czas, na jaki umowa była zawarta.

Przy rozwiązywaniu umowy obowiązuje okres wypowiedzenia, który trwa minimalnie 2 miesiące i rozpoczyna się od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po złożeniu wypowiedzenia.

Urlop wypoczynkowy przy umowie o pracę

W przypadku całego etatu (40 godzin tygodniowo) pracownikowi przysługuje od 20 do 25 dni urlopu wypoczynkowego na rok, w zależności od dobrej woli pracodawcy. Jeśli jednak nie miałby możliwości wykorzystania całego urlopu w danym roku, pozostałe dni przechodzą na rok następny.

Urlop przysługuje pracownikowi, który był zatrudniony u jednego pracodawcy minimalnie 60 dni. Jeśli umowa nie trwała cały rok, urlop ulega skróceniu – za każdy przepracowany miesiąc przysługuje 1/12 urlopu należnego za rok pracy. Jeśli pracownik nie przepracował 60 dni, przysługuje mu urlop w wymiarze 1/12 urlopu należnego za rok pracy za każde 21 dni, które przepracował.

W czasie urlopu pracownik otrzymuje średnie zarobki wyliczane na podstawie przepracowanego czasu oraz wynagrodzenia brutto z poprzednich trzech miesięcy kalendarzowych.

2. Dohoda o provedení práce (DPP) – „umowa o wykonaniu pracy”

Wymiar pracy u jednego pracodawcy nie może przekroczyć 300 godzin w danym roku kalendarzowym. Jeśli miesięczne wynagrodzenie nie przekroczy 10 000 CZK, odprowadza się jedynie podatek dochodowy 15%, nie zostają potrącone składki na ubezpieczenie społeczne czy zdrowotne. Osoba zatrudniona na takiej umowie nie ma do urlopu. Umowę można rozwiązać za porozumieniem stron, poprzez złożenie wypowiedzenia (okres wypowiedzenia wynosi wtedy 15 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia drugiej stronie) lub rozwiązać umowę ze skutkiem natychmiastowym.

3. Dohoda o pracovní činnosti (DPČ) – „umowa o czynności zawodowej”

W tym przypadku wymiar pracy nie może przekroczyć 20 godzin tygodniowo, co w rzeczywistości odpowiada ½ etatu. Jeśli wynagrodzenie przekracza 3 500 CZK na miesiąc, odprowadza się nie tylko podatek dochodowy 15%, ale również składki na ubezpieczenia zdrowotne i społeczne. Zasadniczo pracownikowi nie przysługuje urlop wypoczynkowy, ale jeśli strony umowy uzgodniły, że pracownik będzie miał do niego prawo, umowa powinna zawierać odpowiedni zapis. zdrowotny, zazwyczaj też w umowie określa się wymiar urlopu wypoczynkowego. Okres wypowiedzenia, podobnie jak w przypadku DPP, wynosi 15 dni od dnia doręczenia wypowiedzenia drugiej stronie.

Składki ubezpieczeniowe 

Składka społeczna

Ubezpieczenie społeczne pracownika wynosi łącznie 31,5% wynagrodzenia brutto, z czego 6,5% płaci pracownik, a resztę pracodawca. Ubezpieczenie obejmuje:

• składki na ubezpieczenie chorobowe (2,3 %, całość opłaca pracodawca)
• składki na ubezpieczenie emerytalne (6,5 % opłaca pracownik, 21,5 % opłaca pracodawca)
• wkład w państwową politykę zatrudnienia (1,2 % całość opłaca pracodawca).

Składka zdrowotna

Ubezpieczenie zdrowotne pracownika wynosi łącznie 13,5% wynagrodzenia brutto. Pracownik opłaca jedynie 1/3 składki, a więc 4,5%, pracodawca opłaca pozostałe 2/3 składki, czyli 9 %. 

!!! W Czeskiej Republice ubezpieczenie zdrowotne jest obowiązkowe. Jeśli więc wynagrodzenie pracownika nie podlega oskładkowaniu, powinien się zgłosić do ubezpieczalni i samodzielnie opłacić ubezpieczenie w minimalnej wysokości, która w roku 2021 wynosi 2 052 CZK.

Płaca minimalna a płaca gwarantowana

Od 1 stycznia 2017 roku płaca minimalna w Czeskiej Republice uległa podwyższeniu i obecnie wynosi ona 15 200 CZK na miesiąc, bądź 90,50 CZK na godzinę. Płacą minimalną są objęte stanowiska, które nie wymagają specjalnych kwalifikacji (np. sprzątanie, doręczanie przesyłek, zbieranie i mycie naczyń itp.).

Stanowiska, do których potrzebne są konkretne umiejętności i wiedza objęte są tzw. płacą gwarantowaną, która jest wyższa niż płaca minimalna i dzieli się na siedem kategorii, w zależności od tego, jak skomplikowana będzie wykonywana praca oraz jakich umiejętności i wysiłku będzie wymagała. Poniższa tabelka przedstawia, czym charakteryzują się poszczególne kategorie:

Artykuł Warunki zatrudniania pracowników w Czechach pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą bądź wykonująca pracę na rachunek pracodawcy w kilku krajach Unii Europejskiej czy Europejskiego Obszaru Gospodarczego bądź w Szwajcarii, może w tym samym czasie podlegać pod ustawodawstwo dotyczące zabezpieczenia społecznego tylko jednego z tych państw. Zasada ta nazywana jest zasadą jednego ustawodawstwa, a regulują ją na przepisy rozporządzeń Rady (EWG) oraz Parlamentu Europejskiego i Rady (WE). Wyznaczone ustawodawstwo dotyczy zarówno realizacji świadczeń, jak i opłacania składek ubezpieczeniowych i ma zastosowanie do wszystkich działów zabezpieczenia społecznego.

Formularz A1 stanowi zaświadczenie, że dana osoba podlega przepisom konkretnego państwa. Poniżej staramy się przybliżyć problematykę uzyskania dokumentu przez osoby mieszkające w Polsce, które na co dzień prowadzą swoją działalność w Czechach, ale planują realizować zadania również w innym kraju UE.

Lex loci laboris – miejsce wykonywania pracy

Chodzi tu o podstawową zasadę określania jednego ustawodawstwa, która polega na tym, że osoba zatrudniona lub wykonująca własną działalność podlega przepisom tego państwa, na terenie którego wykonuje pracę, bez względu na miejsce zamieszkania.

1)  Pracownik

Pracownik, który wykonuje pracę w dwóch lub kilku państwach członkowskich podlega ustawodawstwu tego państwa, w którym ma miejsce zamieszkania, o ile większość swojej pracy wykonuje w tym właśnie państwie. Jeśli nie wykonuje większości swojej pracy w tym samym państwie, w którym mieszka, będzie podlegać ustawodawstwu państwa, na terenie którego znajduje się siedziba lub miejsce prowadzenia działalności pracodawcy. Jeśli pracownik wykonuje pracę dla kilku pracodawców, z których każdy ma siedzibę w innym państwie członkowskim, pracownik będzie podlegać ustawodawstwu państwa, na terenie którego mieszka.

2)  Przedsiębiorca – osoba fizyczna

W przypadku osoby prowadzącej działalność jednoosobową w kilku państwach członkowskich obowiązuje ustawodawstwo kraju, w którym dana osoba mieszka i wykonuje przeważającą część swojej działalności. Jeśli jednak taka osoba działa w kilku państwach członkowskich i w żadnym z tych państw nie mieszka, będzie podlegać ustawodawstwu tego państwa, na terytorium którego znajduje się tzw. centrum interesów.

3)  Przedsiębiorca i zatrudniony jednocześnie

Jeśli osoba prowadząca własną działalność gospodarczą na terenie jednego państwa członkowskiego i jednocześnie wykonuje pracę jako osoba zatrudniona w innym państwie członkowskim, będzie podlegać ustawodawstwu tego państwa, na terytorium którego wykonuje pracę jako osoba zatrudniona. To samo obowiązuje osobę, prowadzącą działalność jednoosobową w kilku państwach członkowskich i jednocześnie wykonującą pracę jako osoba zatrudniona w kilku państwach członkowskich. Ponieważ mowa tu o kilku państwach, zastosowanie będą miały reguły aplikowane przy ustalaniu ustawodawstwa dla pracownika (ad. 1).

Przeważająca część pracy

Dla określenia w jakim państwie dana osoba wykonuje przeważającą część pracy na swój lub cudzy rachunek wykorzystuje się następujące kryteria:

• a) w przypadku zatrudnienia brane są pod uwagę czas pracy lub wynagrodzenie,
• b) w przypadku własnej działalności znaczenie mają obrót, czas pracy, ilość wykonanych usług lub dochód.

Przy określaniu mającego zastosowanie ustawodawstwa uwzględnia się sytuację przewidywaną na następne 12 miesięcy kalendarzowych. Wskaźnik powyższych kryteriów mniejszy niż 25% wskazuje w ogólnej ocenie, że znaczna część działalności nie jest wykonywana w danym państwie członkowskim.

Centrum interesów

Ustala się je z uwzględnieniem wszystkich aspektów jednoosobowej działalności gospodarczej, w szczególności siedziby, stałego i fizycznego miejsca prowadzenia działalności, standardowego charakteru lub czasu trwania tej działalności, liczby świadczonych usług oraz zamiarów przedsiębiorcy. Przy określaniu właściwego ustawodawstwa uwzględnia się sytuację przewidywaną na następne 12 miesięcy kalendarzowych.

Wniosek o wydanie formularza A1

Służy to tego specjalny wzór wniosku, który składa się drogą elektroniczną, za pomocą skrzynki danych lub w sposób tradycyjny w czeskim urzędzie ds. zabezpieczenia społecznego (Česká správa sociálního zabezpečení), właściwym ze względu na siedzibę pracodawcy lub przedsiębiorcy.

Do wniosku dołącza się następujące załączniki:

• a) Uwierzytelniona kopia umowy (umów) o pracę wraz z wszelkimi zmianami i uzupełnieniami (w przypadku pracownika),
• b) Uwierzytelniona kopia dokumentów, na podstawie których prowadzona jest działalność w Republice Czeskiej i za granicą,
• c) Uwierzytelniona kopia potwierdzenia o podleganiu ustawodawstwu, które zostało wydane przez instytucję zagraniczną, o ile zostało ono wydane na okres, w którym zainteresowany składa wniosek,
• d) Oświadczenie honorowe zagranicznego (jeśli wnioskodawca ma zagranicznego pracodawcę).

Formularz jest wystawiany w ciągu 30 dni od dnia złożenia wniosku i może obowiązywać na maksymalnie 24 miesiące. Warunkiem jego wystawienia jest odprowadzanie składek do czeskiego systemu zabezpieczenia społecznego przez okres minimalnie 2 miesięcy.

Artykuł Jak uzyskać formularz A1 w Czechach? pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

W Czeskiej republice wiek emerytalny dla osób narodzonych w latach 1936 – 1971 stanowi się w oparciu o tabelę i określa w latach oraz miesiącach. Różni się dla mężczyzn i kobiet. W przypadku tych drugich bierze się też pod uwagę liczbę wychowanych dzieci.

Dla osób urodzonych po roku 1971 wiek emerytalny został ujednolicony i wynosi 65 lat.

Wiek emerytalny kobiet

Wychowywanie dziecka pozwala na obniżenie wieku emerytalnego, ale istnieje kilka warunków, aby zostało ono uznane w procesie przyznawania emerytury. Po pierwsze kobieta wychowuje lub wychowywała dziecko niepełnoletnie przynajmniej przez 10 lat, przy czym nie musi to być okres nieprzerwany. Jeśli podjęła się wychowania dziecka, które ukończyło 8 rok życia, wymagany okres wychowywania skraca się do 5 lat. Wlicza się okresy, w których kobieta nie mogła osobiście zajmować się dzieckiem z powodu choroby własnej lub dziecka.

Jednocześnie kobietę i dziecko musi łączyć określona relacja. Nie chodzi tu jedynie o dziecko biologiczne, ale również o dziecko przysposobione, o dziecko, nad którym kobieta przejęła trwałą opiekę zastępującą opiekę rodziców, dalej o dziecko małżonka, któremu opieka została przyznana sądownie lub na podstawie umowy między rodzicami potwierdzonej przez sąd.

Wcześniejsza emerytura

Wiek emerytalny jest tylko jednym z warunków przyznania świadczenia. Istnieje bowiem możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę. Nie ma jednak całkowitej dowolności i tutaj również należy się trzymać stanowionych wiekowych limitów:

• osoba, której wiek emerytalny wynosi mniej niż 63 lata, może przejść na wcześniejszą emeryturę o 3 lata wcześniej (a więc w wieku 60 lat);
• osoba, której wiek emerytalny wynosi 63 lata lub więcej, może przejść na wcześniejszą emeryturę o 5 lat wcześniej, ale musi mieć ukończone 60 lat.

Minimalny okres ubezpieczenia

Drugim warunkiem przejścia na emeryturę jest odpowiedni okres ubezpieczenia emerytalnego, który obowiązuje również przy wcześniejszym przejściu na emeryturę. W roku 2019 minimalny okres odprowadzania składek musi wynosić 30 lat, gdy brany jest pod uwagę wyłącznie staż pracy, lub 35 lat wliczając tak zwane zastępcze okresy ubezpieczenia (przykładowo okres nauki przygotowujący do zawodu, odbywania obowiązkowej służby wojskowej w przypadku mężczyzn, opieki nad osobą niesamodzielną – np. niepełnosprawną itp.).

Jak obniżana jest wcześniejsza emerytura?

Odejście na wcześniejszą emeryturę wiąże się ze stopniowym obniżaniem świadczenia. Co więcej, nawet po osiągnięciu wieku emerytalnego nie będzie ono przysługiwać w pełnym wymiarze.

Emerytura ma dwa składniki – wymiar podstawowy, który jest dla wszystkich świadczeniobiorców taki sam i w roku 2019 wynosi 3270 CZK, oraz wymiar procentowy, który zwiększa się za każdy przepracowany rok (za pierwsze 360 dni pracy wynosi 0,9% podstawy obliczeniowej, od 361. dnia zwiększa się co roku o 1,5% podstawy obliczeniowej).

Przy wcześniejszym przejściu na emeryturę wymiar podstawowy pozostaje niezmienny, ale zmniejsza się drugi ze składników świadczenia. Wysokość obniżki zależy od długości okresu liczonego od daty przyznania wcześniejszej emerytury do osiągnięcia wieku emerytalnego. Procentowy wymiar emerytury jest pomniejszany za każde rozpoczęte 90 dni kalendarzowych w następujący sposób:

• o 0,9% podstawy obliczeniowej w ciągu pierwszych 360 dni kalendarzowych,

• o 1,2% w okresie od 361. dnia kalendarzowego do 720. dnia kalendarzowego

• oraz o 1,5% za okres od 721. dnia kalendarzowego.

Biorąc pod uwagę, jak skomplikowane jest obliczanie wymiaru świadczenia, warto skonsultować się z pracownikami urzędu ds. ubezpieczeń społecznych (Česká správa sociálního zabezpečení) lub skorzystać z kalkulatorów dostępnych na wielu stronach internetowych. Pomoże to w podjęciu decyzji, kiedy najbardziej się opłaca przejść na wcześniejszą emeryturę.

Gdzie wnioskować?

Wniosek o przyznanie świadczenia emerytalnego składa się w powiatowym urzędzie ds. zabezpieczenia społecznego (Okresní správa sociálního zabezpečení) odpowiedniego ze względu na miejsce stałego pobytu, najwcześniej cztery miesiące przed planowanym przejściem na emeryturę. Nie ma możliwości, aby wstecznie wnioskować o emeryturę – będzie przyznana najwcześniej od dnia złożenia wniosku (przechodząc na emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego, istnieje taka możliwość). Trzeba też pamiętać, że wnioskując o przyznanie wcześniejszej emerytury, całkowicie rezygnujemy z prawa do emerytury w pełnym wymiarze, która byłaby przyznana po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Wniosek można wypełnić na miejscu z pomocą urzędnika. Należy oczywiście przedłożyć dowód osobisty. Jeśli chcemy, aby uznano również zastępcze okresy ubezpieczenia, nie można zapomnieć o dokumentach je potwierdzających (na przykład akty urodzenia dzieci, dokumenty potwierdzające okres studiów lub odbywania służby wojskowej).

Przejście na wcześniejszą emeryturę a praca zarobkowa

Wcześniejsze przejście na emeryturę uniemożliwia podjęcie pracy na warunkach, które przewidują udział w ubezpieczeniu społecznym (emerytalnym) aż do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego. Można jednak podjąć pracę w tzw. małym wymiarze, na podstawie umowy o czynności zawodowej (dohoda o pracovní činnosti), pod warunkiem, że wynagrodzenie nie przekracza 3 000 CZK brutto na miesiąc lub pracować  tzw. umowę o wykonanie pracy (dohoda o provedení práce), jeśli wynagrodzenie brutto nie przekracza 10 000 CZK miesięcznie.

Można też prowadzić własną działalność gospodarczą pod warunkiem, że roczny zysk nie przekroczy górnej granicy, która w roku 2019 wynosi 78 476 CZK netto.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego można jednak podjąć pracę w pełnym wymiarze lub osiągać większe zyski z prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ od tego momentu wszystkich emerytów obowiązują takie same zasady. Oznacza to również, że od tego momentu każde 360 dni działalności zarobkowej, przewidującej udział w ubezpieczeniu, uprawnia do wnioskowania o podwyższenie już pobieranego świadczenia.

Jeśli osoba pobierająca wcześniejszą emeryturę, jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, podejmie pracę zarobkową, która przewiduje udział w ubezpieczeniu, wypłata świadczenia zostanie wstrzymana do momentu zakończenia pracy lub osiągnięcia wieku emerytalnego. Okoliczność tę należy zgłosić w urzędzie ds. zabezpieczenia społecznego w ciągu ośmiu dni od podjęcia pracy. Po zakończeniu zatrudnienia lub osiągnięciu wieku emerytalnego wypłata świadczenia zostanie wznowiona na wniosek zainteresowanego. Wymiar procentowy emerytury może być w ten sposób podwyższony, biorąc pod uwagę czas, który emeryt przepracował bez pobierania świadczenia emerytalnego.

Artykuł Czeskie warunki przejścia na wcześniejszą emeryturę pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Ubezpieczenie zdrowotne służy do opłacenia opieki zdrowotnej, której celem jest zachowanie dobrego stanu zdrowia lub zmniejszenie cierpień ubezpieczonego.

Warunki ubezpieczenia zdrowotnego regulowane są w Czechach przez ustawę nr 48/1997 Sb., o publicznym ubezpieczeniu zdrowotnym (zákon č. 48/1997 Sb., o veřejném zdravotním pojištění a o změně a doplnění některých souvisejících zákonů). Czeski system ubezpieczenia zdrowotnego jest oparty na zasadzie solidarności według modelu Otto von Bismarcka, w którym wszyscy obywatele są zobowiązani do odprowadzania składek ubezpieczeniowych do funduszy ubezpieczeniowych. Wszyscy ubezpieczeni odprowadzają składkę w wysokości 13,5 % podstawy ubezpieczenia. Dotyczy to zarówno osób zatrudnionych, osób prowadzących działalność gospodarczą, jak i osób bez dochodów podlegających opodatkowaniu. Ustawa określa również grupy, za które składki opłaca państwo – np. seniorzy, studenci, dzieci pozostające na utrzymaniu rodziców itp.

Zatrudnienie pracownika – kto i w jakiej wysokości odprowadza składki?

W przypadku osoby zatrudnionej (niezależnie od umowy, jaką zawarła z pracodawcą) podstawę wymiaru ubezpieczenia stanowi jej miesięczne wynagrodzenie brutto. Pracownik opłaca jedynie 1/3 składki, a więc 4,5%, pracodawca opłaca pozostałe 2/3 składki, czyli 9 %. Pracodawca opłaca składki za pracownika na konto odpowiedniej ubezpieczalni w terminie od 1. do 20. dnia następnego miesiąca kalendarzowego.

Może się zdarzyć sytuacja, w której miesięczne zarobki pracownika, zatrudnionego na umowie o pracę, są niższe niż miesięczna płaca minimalna, która w roku 2019 wynosi 13 350 CZK brutto (np. jeśli pracownik jest zatrudniony na pół etatu). W takiej sytuacji podstawę wymiaru ubezpieczenia będzie stanowić właśnie minimalne miesięczne wynagrodzenie, a nie jego rzeczywiste zarobki. W związku z tym minimalna składka będzie wynosić 1 803 CZK (13 350 CZK x 13,5% ≈ 1 803 CZK)

W Czechach wyróżniamy również tzw. „umowę o wykonaniu pracy” (dohoda o pracovní činnosti) lub „umowie o czynności zawodowej” (dohoda i provedení práce). Obie umowy zobowiązują pracodawcę do zapewnienia minimalnego wynagrodzenia za godzinę, które w roku 2019 wynosi 79,80 CZ brutto. Jeśli w skali miesiąca wynagrodzenie pracownika nie przekracza 10 000 CZK (w przypadku „umowy o wykonanie pracy”) lub 2 500 CZK (w przypadku „umowy o wykonanie pracy”), co jest możliwe, jeśli wymiar czasu pracy jest mocno ograniczony, pracodawca nie ma obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Taki pracownik musi samodzielnie je opłacać.

Pracodawca ma obowiązek najpóźniej do ośmiu dni poinformować ubezpieczalnię o rozpoczęciu lub zakończeniu zatrudnienia, co dotyczy to również pracowników, którzy nie posiadają na terytorium Czech trwałego miejsca zamieszkania. Takim pracownikom przysługuje czeska opieka zdrowotna jedynie w czasie trwania zatrudnienia u pracodawcy, który posiada w Czechach siedzibę lub stałe miejsce zamieszkania. Należy też zgłaszać przejście pracownika na emeryturę, urlop macierzyński, urlop wychowawczy itp.

Działalność jednoosobowa

Osoby prowadzące działalność jednoosobową muszą oprowadzać składki zdrowotne, niezależnie od tego, czy ich działalność przynosi dochody. Podstawę wymiaru ubezpieczenia stanowi 50 % zysku wykazanego w zeznaniu podatkowym.

Jakie składki obowiązują zatem w pierwszym roku prowadzenia własnej działalności? Są one wyliczane w oparciu o tzw. minimalną podstawę wymiaru ubezpieczenia, która zmienia się corocznie i odpowiada średniemu wynagrodzeniu. To w roku 2019 oszacowano na 32 699 CZK. Tę minimalną podstawę dzieli się na pół i po zaokrągleniu do całych koron w górę, wylicza 13,5 % (32 699 CZK x 50% ≈ 16 350 CZK). W ten sposób zostaje obliczona minimalna zaliczka na ubezpieczenie zdrowotne w wysokości 2208 CZK (16 350 CZK x 13,5% ≈ 2208 CZK). Ta zaliczka będzie obowiązywać nie tylko w okresie poprzedzającym złożenie zeznania podatkowego, ale także w sytuacji, gdy zysk wykazany w zeznaniu będzie mniejszy niż minimalna podstawa wymiaru ubezpieczenia (mniejszy niż 32 699 CZK).

Osoby prowadzące działalność gospodarczą powinny się zgłosić do ubezpieczalni najpóźniej do ośmiu dni od rozpoczęcia działań ekonomicznych (nie chodzi tu o datę rejestracji działalności, ale o rzeczywiste rozpoczęcie czynności, których celem jest osiągnięcie zysku – zamówienia, negocjacje biznesowe, fakturowanie itd.). Składki należy opłacać od 1. do 8. dnia następnego miesiąca kalendarzowego.

Brak dochodów a obowiązek opłacania ubezpieczenia zdrowotnego

Osoby bez dochodów podlegającym opodatkowaniu są zobowiązane do samodzielnego opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W przeciwieństwie do polskiego systemu, czeski nie przewiduje sytuacji, w której osoba nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu i w razie konieczności opłaca koszty hospitalizacji czy leczenia z własnej kieszeni. Do kategorii ubezpieczonych „bez dochodu” zaliczane są np.

• gospodyni domowa, która nie zajmuje się wychowywaniem dziecka w wieku do 7 lat lub dwójki dzieci do lat 15, nie pobieraja renty czy emerytury, ani nie jest zarejestrowana jako osoba poszukująca zatrudnienia w urzędzie pracy, i nie ma też podstaw, aby państwo odprowadzało za nią składki;
• student uczący się w szkole, której program nie został oznaczony przez czeskie Ministerstwo szkolnictwa, jako systematyczne przygotowanie do zawodu (szkoły językowe, większość zagranicznych uczelni), ewentualnie studenci, którzy osiągnęli 26 rok życia (oprócz doktorantów);
• ubezpieczony, którego dochody nie przekraczają 10 000 CZK miesięcznie (w przypadku „umowy o wykonanie pracy”) lub 2 500 CZK miesięcznie (w przypadku „umowy o wykonanie pracy”);
• ubezpieczony osiągający zyski kapitałowe, dochody z wynajmu lub dochody pochodzące z okazjonalnych czynności lub okazjonalnego wynajmu ruchomości, dochody pochodzące z ze sprzedaży nieruchomości itp.
• osoba bezrobotna, niezarejestrowana w urzędzie pracy.

Gdzie się odprowadza składki?

W Czechach składki są odprowadzane do poszczególnych, niepaństwowych ubezpieczalni zdrowia, które gromadzą środki w funduszach ubezpieczeniowych. Opieka zdrowotna jest opłacana z publicznego ubezpieczenia, a ewentualny finansowy współudział obywatela nie przekracza 15 % – chodzi tu dopłaty do leków, usług stomatologicznych czy urządzeń medycznych. Środki zdrowotne i lecznicze są rozdzielone do grup, przy czym w każdej grupie jest przynajmniej jeden, który w całości opłaca ubezpieczalnia zdrowia.

Opieka zdrowotna, w pełni refundowana przez państwo, obejmuje:

• profilaktyczną opiekę zdrowotną,
• opiekę lekarską (stały nadzór lekarski nad pacjentem),
• opiekę diagnostyczną,
• opiekę medyczną,
• ratownictwo medyczne i pogotowie ratunkowe,
• opiekę farmaceutyczną,
• opiekę kliniczno-farmaceutyczną,
• rehabilitację terapeutyczną,
• rehabilitację uzdrowiskową,
• opiekę pielęgniarską,
• opiekę paliatywną,
• dostarczanie produktów medycznych, żywności, wyrobów medycznych, urządzeń dentystycznych,
• transport ubezpieczonych,
• opiekę zdrowotną nad dawcami krwi, tkanek i komórek lub narządów związanych z ich pobraniem,
• opiekę zdrowotną związana z ciążą i porodem itp.

Czeski system ubezpieczenia zdrowotnego tworzą ubezpieczeni (odbiorcy opieki zdrowotnej), dostawca usług zdrowotnych (pośrednik opieki zdrowotnej) oraz ubezpieczalnia zdrowia (płatnik opieki zdrowotnej). Ubezpieczony ma prawo wyboru spośród siedmiu ubezpieczalni zdrowia:

• Všeobecná zdravotní pojišťovna ČR (VZP ČR)
• Vojenská zdravotní pojišťovna České republiky (VoZP ČR)
• Česká průmyslová zdravotní pojišťovna (ČPZP)
• Oborová zdravotní pojišťovna zaměstnanců bank, pojišťoven a stavebnictví (OZP)
• Zaměstnanecká pojišťovna Škoda (ZPŠ)
• Zdravotní pojišťovna ministerstva vnitra ČR (ZPMV ČR)
• Revírní bratrská pokladna, zdravotní pojišťovna (RBP)

Wybór można zmienić raz na 12 miesięcy – do 1. styczna lub do 1. lipca. Aby tego dokonać, należy z trzymiesięcznym wyprzedzeniem zgłosić się do nowo wybranej ubezpieczalni, która załatwi resztę formalności (przede wszystkim poinformuje poprzednią ubezpieczalnię o zmianie). Chcąc odprowadzać składki do nowej ubezpieczalni od 1. stycznia, należy dokonać zgłoszenia najpóźniej do 31. września ubiegłego roku. Chcąc odprowadzać składki do nowej ubezpieczalni od 1. lipca, należy dokonać zgłoszenia najpóźniej do 31. marca.

Artykuł Ubezpieczenie zdrowotne w Czechach pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.