Nowe cła, stary problem, ale bardziej napięty niż kiedykolwiek

Wiosną administracja USA ogłosiła 25-procentowe cła na importowane samochody. Bezpośredni eksport czeskich aut do Ameryki? Symboliczny. Ale pośrednio, przez Niemcy i wspólne łańcuchy dostaw, uderzyło to w czeski przemysł motoryzacyjny. Skutki to spadek zamówień, rosnące koszty i coraz większa niepewność.

To tylko jeden przykład. Zmienność przepisów, wojny handlowe czy nagłe decyzje rządów sprawiają, że eksport nie jest już tak przewidywalny jak dotychczas.

Które branże mają się na baczności?

Jeśli działasz w jednej z poniższych branż, ryzyko celne dotyczy Cię bardziej niż innych:

• Motoryzacja – komponenty do Niemiec i dalej w świat.
• Maszyny i urządzenia przemysłowe – wysyłane do UE, Azji i USA.
• Elektronika – silna zależność od globalnych łańcuchów dostaw.
• Chemia i metale – łatwe do objęcia cłem.
• Żywność i rolnictwo – wrażliwe na protesty, embargo i ograniczenia.

Nawet jeśli nie produkujesz aut ani mikroprocesorów, temat dotyczy każdego eksportera, również Ciebie. Cło działa jak niespodziewany gość. Może zapukać do drzwi nawet tam, gdzie nikt się go nie spodziewa, i potrafi wywrócić całą kalkulację eksportową o 180 stopni.

Jak zabezpieczyć swoją firmę?

Dzięki eksportowi możesz rozwinąć skrzydła, ale jeśli nie zadbasz o bezpieczeństwo, równie szybko może przyciąć je cło, opóźnienie płatności i problem na granicy. Sprawdź, jak zabezpieczyć firmę, zanim rynek pokaże Ci zbyt ostrą lekcję.

1. Ubezpieczenia eksportowe – mniejsze ryzyko, większa kontrola

Szczególną uwagę warto zwrócić na czeski EGAP, czyli publicznego ubezpieczyciela ryzyk eksportowych. Możesz ubezpieczyć się np. przed niewypłacalnością kontrahenta z Afryki czy niestabilną sytuacją polityczną w Azji. Oczywiście prywatne firmy (np. RENOMIA) też oferują różnorodne pakiety.

2. Dywersyfikacja rynków – nie wszystko na jedną kartę

Jeśli 80% Twojego eksportu trafia do jednego kraju, jest to ryzykowne. Czasem wystarczy niewielki kryzys, aby dostawy zostały zablokowane, a cło niespodziewanie rosło.

Dlatego tak istotna jest dywersyfikacja w eksporcie. Jest to po prostu rozłożenie ryzyka na więcej niż jeden rynek. Nie uzależniasz całej sprzedaży zagranicznej od jednego kraju, tylko szukasz odbiorców w kilku miejscach jednocześnie.

3. Hedging walutowy – bo euro i dolar nie stoją w miejscu

Kurs waluty potrafi zmienić zysk w stratę szybciej, niż sądzisz. Zwłaszcza jeśli kontrakt jest rozliczany w euro lub dolarach. Rozważ kontrakty terminowe  – zapytaj o to bank lub doradcę kredytowego.

Szukasz nowych rynków? Świetnie, bo Czechy właśnie je otwierają

Czeskie Ministerstwo Przemysłu nie śpi. Od początku roku intensywnie wspiera firmy, które szukają klientów poza Europą. Do gry wchodzą:

• Rynki ASEAN (Wietnam, Tajlandia),
• Ameryka Południowa (Brazylia, Chile),
• Afryka (Maroko, Egipt).

Masz produkt, który sprawdza się u sąsiadów? Jest duża szansa, że sprawdzi się też dalej, ale niezbędne okazuje się odpowiednia strategia.

Jak sprawdzić, czy kontrakt eksportowy jest bezpieczny?

Jest to pytanie, które warto zadać sobie przed podpisaniem każdej międzynarodowej umowy.

Przede wszystkim sprawdź:

• Kto jest po drugiej stronie? Możesz zamówić raport kredytowy lub zapytać w izbie gospodarczej. Sprawdź, od kiedy firma działa na rynku, gdzie ma siedzibę, kto ją reprezentuje i z kim współpracowała dotychczas.
• Jaka jest sytuacja polityczna i gospodarcza w kraju odbiorcy? Nie każdy rynek jest równie stabilny, a niepokój polityczny, wahania walutowe i napięcia społeczne mogą zaszkodzić Twojej dostawie. Sprawdź rating kraju w OECD czy EGAP, zobacz czy kraj nie jest objęty sankcjami i prześledź dostęp do waluty.
• Jak będzie rozliczana płatność? W euro, dolarach, w innej walucie? Czy kontrahent oferuje zaliczkę lub przedpłatę? Najbezpieczniejszą formą jest akredytywa bankowa.
• Czy masz plan awaryjny? Co, jeśli nie zapłacą lub towar utknie na cle? Jak zareagujesz, gdy kontrahent nie odbierze dostawy? Czy masz ubezpieczenie eksportowe lub klauzulę w umowie, które dają Ci możliwość reakcji? Zawsze warto mieć plan B.

5 rzeczy, które możesz zrobić już dziś

1. Zrób audyt ryzyk eksportowych w firmie.
2. Porozmawiaj z ubezpieczycielem o ochronie transakcji zagranicznych.
3. Zaktualizuj listę krajów, do których możesz rozszerzyć eksport.
4. Przejrzyj swoje umowy, szczególnie warunki płatności i transportu.
5. Zacznij korzystać z raportów ryzyka polityczno-gospodarczego.

Eksport z Czech nadal się opłaca, ale trzeba robić to z głową. Ryzyko celne nie zniknie, ale da się je zminimalizować. Mądrzejsze kontrakty, więcej rynków i lepsze zabezpieczenia – to recepta na spokojny sen eksportera w 2025 roku.

Artykuł Eksport – jak zabezpieczyć firmę przed ryzykiem celnym? pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Krok 1: Zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego

Uzyskanie takiego zezwolenia to konieczność, aby w ogóle móc prowadzić działalność transportową.

Aby go otrzymać musisz:

• Mieć rzeczywistą i stałą siedzibę na terenie Polski z dostępem do dokumentacji.
• Nie być skazanym prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa związane z transportem drogowym i przestępstwa skarbowe.
• Wykazać, że masz odpowiednią zdolność finansową. Musisz dysponować kapitałem i rezerwami w wysokości: 9000 euro na pierwszy pojazd, 5000 euro na każdy kolejny.
• Otrzymać certyfikat kompetencji zawodowych w transporcie drogowym lub zatrudnić osoby, które mają takie certyfikaty.

Oprócz tego nie możesz mieć zakazu prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego i cieszyć się dobrą reputacją.

Krok 2: Wspólnotowa licencja na transport międzynarodowy

Taka licencja uprawnia Cię do wykonywania międzynarodowego transportu drogowego na terenie Unii Europejskiej, a więc też do Czech. Licencję wydaje Główny Inspektorat Transportu Drogowego.

Aby ją uzyskać, musisz:

• Złożyć wniosek o wspólnotową licencję na transport międzynarodowy w Biurze do spraw Transportu Międzynarodowego – osobiście, elektronicznie lub pocztą. Wniosek pobierzesz ze strony GITD.
• Dołączyć do wniosku taką dokumentację jak: kopię zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika, dowód uiszczenia opłaty skarbowej, dowód wniesienia opłaty licencji i wypisów, oświadczenie osoby zarządzającej transportem, oświadczenie dotyczące kierowców, oświadczenie o niekaralności, informację z KRK dotyczącą niekaralności i oryginał zaświadczenia o liczbie pojazdów, dla których udokumentowano wymóg zdolności finansowej.

Licencja kosztuje 4000 zł w przypadku okresu 5 lat lub 8000 zł na okres od 5 do 10 lat.

Dodatkowo musisz pokryć koszt wypisu z licencji dla zgłoszonego pojazdu w wysokości 440 zł za każdy przy okresie 5 lat i 880 zł w przypadku licencji od 5 do 10 lat.

Krok 3: Dodatkowe zezwolenia

Jeśli planujesz nie tylko transport na terenie Czech, ale też innych krajów, które są poza Unią Europejską, nie wystarczy wspólnotowa licencja na transport międzynarodowy. W tym przypadku musisz postarać się o dodatkowe zezwolenia.

Mogą to być np.:

• Zezwolenia dwustronne (bilateralne) – wydawane na podstawie umów międzynarodowych między dwoma krajami. Umożliwiają transport towarów między Polską a krajem spoza UE.
• Zezwolenia tranzytowe – uprawniają do przewozu towarów przez terytorium państwa trzeciego w drodze do innego kraju.
• Pozwolenia na przewozy do/z krajów trzecich.

Krok 4: Przestrzeganie przepisów po wydaniu licencji

Gdy już otrzymasz licencję na transport do Czech, musisz przestrzegać przepisów dotyczących czasy pracy kierowców. Istotne w tym kontekście są też normy techniczne pojazdów i inne regulacje związane z transportem drogowym.

Pamiętaj! Uzyskanie licencji to dość czasochłonny proces. Na jej wydanie możesz oczekiwać do 3 miesięcy od daty złożenia wniosku.

Transport międzynarodowy z Czech do Polski

Jeśli planujesz firmę z siedzibą w Czechach i chcesz przewozić towary do Polski, również musisz uzyskać licencję wspólnotową. Wniosek należy złożyć dokładnie tak, jak opisano w powyższych krokach. W Czechach organem odpowiedzialnym za wydanie licencji jest Ministerstwo Transportu (Ministerstwo dopravy).

Licencja na transport międzynarodowy z Czech jest wydawana firmom, które:

• Mają rzeczywistą i stałą siedzibę na terenie Czech.
• Cieszą się dobrą reputacją.
• Wykażą odpowiednią zdolność finansową (wymogi dotyczące kwot są takie same).
• Mają certyfikat kompetencji zawodowych lub zatrudniają co najmniej jedną osobę z takim certyfikatem.

Wniosek o licencję wspólnotową znajdziesz na stronie Ministerstwa Transportu. Możesz złożyć go osobiście w siedzibie lub wysłać pocztą na adres: Ministerstvo dopravy České republiky Nábřeží Ludvíka Svobody 1222/12 110 15 Praha 1.

Jeśli masz kwalifikowany podpis elektroniczny, możesz złożyć wniosek elektronicznie za pośrednictwem systemu datových schránek (skrzynki danych) na stronie Ministerstwa.

Standardowy czas rozpatrzenia wniosku o licencję to 30 dni od daty złożenia dokumentacji.

Artykuł Jak uzyskać licencję na transport międzynarodowy? pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

W wyniku przyjęcia przez UE tzw. pakietu mobilności, od 21 maja 2022 istnieje nowa kategoria przewoźników, którzy świadczą usługi transportu międzynarodowego pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 2,5 tony, ale nie większej niż 3,5 tony (w dalszej części artykułu nazywane „furgonetkami”). Zgodnie z nowymi zasadami przewoźnicy ci są zobowiązani do uzyskania licencji wspólnotowej dla każdej furgonetki wykorzystywanej w transporcie międzynarodowym, a warunki jej wydania są tożsame z tymi, które do tej pory musieli spełniać wyłącznie przewoźnicy w „dużym transporcie”, tj. realizowanym z wykorzystaniem pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony.

Warto nieco objaśnić różnicę między koncesją transportową, a licencją wspólnotową.

Koncesja transportowa

Koncesją nazywamy zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, które musi posiadać każda firma świadcząca usługi transportowe. Do końca czerwca 2022 czeskie prawo rozróżniało koncesję na transport towarowy, dzielony następnie na transport z wykorzystaniem pojazdów małych (o DMC do 3,5 tony) oraz dużych (powyżej 3,5 tony). Koncesja na mały transport była wydawana bez konieczności spełnienia dodatkowych wymogów, jednak w przypadku dużego transportu wymagano spełnienia specjalnych warunków.

Zmiany prawne

Od 01.08.2022 doszło do nowelizacji, która podyktowana była wspominanym już europejskim pakietem mobilności. Obecnie transport towarowy dzielony jest na krajowy, gdzie zostały zachowane dotychczasowe zasady podziału na miały i duży podobnie jak niezmienione pozostały zasady wydawania koncesji, oraz transport międzynarodowy, gdzie wyodrębniono transport mały, tj. do 2,5 tony i transport duży, w którym wykorzystuje się pojazdy powyżej 2,5 tony. Warunki wydania koncesji na duży transport międzynarodowy, do którego wykorzystywane są furgonetki odpowiadają tym, które muszą spełniać krajowi przewoźnicy wykorzystujący tiry. Należą do nich:

• fizyczne miejsce prowadzenia działalności znajduje się w Czechach (odnosi się bezpośrednio do firmy i oznacza miejsce, w którym przechowywana jest kluczowa dokumentacja firmy i w którym podejmowane są najważniejsze decyzje dotyczące jej funkcjonowania),
• zabezpieczenie finansowe (odnosi się bezpośrednio do firmy, która musi wykazać odpowiednie rezerwy lub gwarancje wypłat w przypadku szkody; zabezpieczenie na jeden samochód wynosi 1800 euro, a na każdy kolejny to 900 euro; najczęściej wykazuje się je w formie ubezpieczenia przewoźnika),
• warunek dobrej reputacji (a więc niekaralność reprezentanta firmy, który odpowiada za rzetelne prowadzenie działalności),
• certyfikat kompetencji zawodowych przewoźnika (który powinien posiadać wspomniany reprezentant).

Licencja wspólnotowa

Świadczenie usług przewoźnika międzynarodowego wymaga dodatkowo uzyskania tzw. licencji wspólnotowej. Odpisy licencji wspólnotowej powinny się znajdować w każdym pojeździe wykorzystywanym do transportu międzynarodowego w UE. Warunki uzyskania licencji są tożsame z warunkami wydania koncesji na duży transport.

Artykuł Transport międzynarodowy powyżej 2,5 tony pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Transport towarowy realizowany z wykorzystaniem pojazdów, których DMC przekracza 3,5 tony lub przewóz osób pojazdami mieszczącymi ponad 9 osób może być wykonywany na terenie UE przez przedsiębiorcę, który jest posiadaczem zezwolenia na działalność transportową – tzw. koncesji transportowej. Warunki wydania koncesji zostały przez nas opisane w artykule na temat uruchomienia firmy transportowej w Czechach. Nie oznacza to jednak, że sama koncesja wystarcza do świadczenia usług tzw. dużego transportu na terenie całej UE. W tym celu należy zadbać o licencję wspólnotową.

Licencja wspólnotowa dla transportu w UE

Licencja wspólnotowa, która w Czechach nazywana jest eurolicencją jest wymagana dla tzw. dużego transportu. Transport towarowy do 3,5 tony jej nie wymaga, podobnie, jak transport osobowy do 9 osób łącznie z kierowcą. Warunki te ulegną jednak zmianie w związku z pakietem mobilności, który ma zacząć obowiązywać w UE w roku 2022. Uzyskanie eurolicencji będzie wymagane również dla transportu towarowego pojazdami o DMC 2,5 – 3,5 tony. Warunki jej uzyskania będą tożsame z tymi, które opisujemy poniżej.

Odpis eurolicencji musi znajdować się w każdym pojeździe wykorzystywanym przez przewoźnika, na wypadek kontroli. Koszt jednej licencji to 1000 CZK, a każdy jej odpis – 200 CZK. Czas oczekiwania na licencję wynosi do 30 dni.

Warunki jej wydania to:

• rzeczywista siedziba wnioskodawcy znajduje się na terenie Czech;
   
• wnioskodawca posiada odpowiednie kwalifikacje zawodowe (w urzędzie należy przedstawić certyfikat kompetencji zawodowych, w przypadku osób prawnych warunek kwalifikacji zawodowych musi spełniać organ statutowy, jego członek lub odpowiedzialny reprezentant, jeśli został powołany. W przypadku transportu międzynarodowego poprzez spełnienie warunku kwalifikacji, rozumie się posiadanie certyfikatu kompetencji zawodowych kierowcy);
• wnioskodawca spełnia warunek tzw. dobrej reputacji (tj. posiada aktualne zaświadczenie o niekaralności, które w przypadku spółek jest wymagane od tzw. odpowiedzialnego reprezentanta – więcej na ten temat);
   
• wnioskodawca wykaże odpowiednią zdolność finansową (chodzi tu o finansowe zabezpieczenie rozruchu oraz funkcjonowania transportu drogowego. Zdolność finansowa obejmuje majątek spółki, wysokość dostępnych środków finansowych i kapitału obrotowego oraz rezerwy na 12 miesięcy funkcjonowania w wysokości 9 000 EUR na jeden pojazd i 5 000 EUR na każdy następny. Sytuację finansową przedstawia się w wydziale komunikacji za każdy rok kalendarzowy w terminie do 31.07.);

Licencja jest ważna przez okres 10 lat od daty wydania. Warunkiem jej utrzymania jest każdoroczny wykaz zdolności finansowej.

Jak wykazać zdolność finansową?

Zdolność finansowa jest niezbędna do rozpoczęcia i prowadzenia tzw. dużego transportu. Przedsiębiorca ma obowiązek wykazywać ją każdorocznie, najpóźniej do 31.07. Dokumenty składa się w wydziale transportu urzędu miasta właściwego ze względu na siedzibę. Przedsiębiorca może wnioskować o przedłużenie powyższego terminu do 31.08. Jeżeli zdolność finansowa nie zostanie wykazana, wydział transportu przekazuje urzędowi miasta wniosek o cofnięcie lub zmianę zakresu koncesji.

Zdolność finansową można wykazać:

• za pośrednictwem banku – bank zgodnie z art. 89/2021 Kodeksu cywilnego przewiduje wydanie odpowiedniej gwarancji ze strony czeskiego lub zagranicznego banku, ewentualnie kasa oszczędnościowo-pożyczkowa. Instytucje te poręczają zdolność finansową na okres jednego roku kalendarzowego albo roku obrotowego;
   
• za pośrednictwem ubezpieczenia – zgodnie z paragrafem 7. ustawy 1071/2009 przewiduje się poręczenie zdolności finansowej za pomocą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawodowej przewoźnika drogowego. Taka umowa ubezpiecza przewoźnika przed poniesieniem kosztów za uszkodzenie mienia i za inne ryzyka wynikające z transportu;
   
• za pośrednictwem rocznego sprawozdania finansowego, o ile przewoźnik jest zobowiązany do jego przygotowania (dotyczy podmiotów prawnych). Sprawozdanie powinno być poświadczone przez audytora, doradcę podatkowego lub US w formie odpowiedniej klauzuli. Do sprawozdania dołącza się odpis z rejestru audytorów lub doradców podatkowych;
   
• za pośrednictwem zeznania z podatku dochodowego od osób fizycznych, o ile przewoźnik nie ma obowiązku prowadzenia pełnej księgowości i sporządzania sprawozdania finansowego (dotyczy osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą). Zeznanie podatkowe i w tym przypadku powinno być uwierzytelnione klauzulą US.

Artykuł Licencja wspólnotowa przewoźnika pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.