Jest ona nieunikniona dla przedsiębiorców chcących dokonywać sprzedaży towarów lub usług do innych krajów UE. W Czechach, podobnie jak w Polsce, rozróżnia się rejestrację do VAT i do VAT-UE. To rejestracja do VAT-UE jest kluczowa. Zarówno w Polsce, jak i w Czechach istnieje możliwość rejestracji do VAT-UE bez wcześniejszej rejestracji do VAT. Różnica polega na tym, że w Czechach rejestrując się do VAT, automatycznie uzyskuje się VAT-UE. W Polsce nieuniknione jest dokonanie oddzielnego zgłoszenia.

Należy tutaj rozróżnić rejestrację jako czynny podatnik VAT (tzw. plátce DPH) oraz jako osoba identyfikowana do celów VAT (tzw. identifikovaná osoba).

Zgodnie z czeskim prawem czynny podatnik VAT to osoba (firma), która musi odprowadzać do Urzędu Skarbowego VAT, a co za tym idzie – regularnie się rozliczać z tego podatku. W Czechach większość czynnych podatników VAT rozlicza się w trybie miesięcznym. Istnieje też tryb kwartalny, ale mogą go wykorzystać jedynie podmioty, które działają jako aktywni podatnicy VAT od co najmniej 2 lat, a ich obroty w poprzednim roku nie przekroczyły 10 mln CZK.

Czynny podatnik VAT musi składać deklarację VAT wraz z tzw. raportem kontrolnym (kontrolní hlášení), w którym wymienia wszystkie krajowe faktury, zarówno te wystawione, jak i przyjęte. O tym obowiązku musi pamiętać zawsze, nawet jeśli w danym miesiącu firma pozostała nieaktywna, a deklaracja miałaby być „zerowa”.

Gdy firma dokonała sprzedaży do innego kraju UE, z której podatek VAT powinien rozliczyć odbiorca, powinna dodatkowo złożyć informację podsumowującą (souhrnné hlášení), która służy poszczególnym państwom UE do kontroli tego, czy podatek faktycznie został rozliczony. Informacje podsumowującą składa się tylko w tych miesiącach, w których miała miejsce opisywana transakcja.  

Obowiązek rejestracji jako czynny podatnik VAT powstaje z chwilą przekroczenia 2 mln CZK przychodu netto w ciągu 12 (lub mniej) miesięcy kalendarzowych. Za przychód uważa się tutaj wpłaty, jakie przedsiębiorca uzyskał z tytułu dostawy towaru lub usługi z miejscem realizacji na terenie Czech. Po przekroczeniu limitu należy złożyć wniosek o rejestrację jako czynny podatnik VAT w ciągu 15 dni od zakończenia miesiąca, w którym przychód przekroczył 2 mln CZK. 

Czynni podatnicy VAT mają prawo do odliczenia podatku VAT.

Osoba identyfikowana do celów VAT to z kolei osoba (firma) niebędąca czynnym podatnikiem VAT, która dokonuje wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów i usług. Jest to więc podmiot, który może dokonywać sprzedaży do innych krajów UE, ale w Czechach pozostaje nadal „nievatowcem”. Osoby takie nie mają obowiązku regularnie składać deklaracje VAT. Robią to jedynie w tych miesiącach, w których dokonały wewnątrzwspólnotowej dostawy, dołączając do zeznania informację podsumowującą. Osoby identyfikowane nie składają w US raportu kontrolnego, ponieważ nie mają prawa do naliczania VAT. Nie przysługuje im też prawo do odliczenia tego podatku. 

Identyfikowaną osobą można zostać nie tylko przy sprzedaży do innego państwa UE, ale także przy przyjęciu usługi z miejscem realizacji na terenie Czech od podmiotu, który w Czechach nie ma siedziby lub dokonując zakupu towaru z innego państwa UE, przy czym całkowita wartość netto zakupionego towaru przekroczy w ciągu roku 326 000 CZK. Te przypadki również obligują do rejestracji jako osoba identyfikowana do celów VAT. Nie trzeba się od razu rejestrować jako czynny podatnik VAT.

Wniosek o rejestrację jako osoba odentyfikowana należy złożyć w ciągu 15 dni od zakończenia miesiąca, w którym miały miejsce transakcej opisane powyżej.  

Osoba identyfikowana jest odpowiednikiem VAT-UE. 

Dobrowolna rejestracja do VAT lub VAT-UE

W przypadku tzw. dobrowolnej rejestracji Urząd Skarbowy weryfikuje, czy wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą na terenie Czech. Przedsiębiorcy, osoby fizyczne, mieszkające poza granicami Czech są zobowiązani do wskazania stałego miejsca prowadzenia działalności na terenie Czech. Wirtualne biura, z których obecnie korzysta wiele firm, nie są stałym miejscem prowadzenia działalności, a jedynie udostępniają adres rejestrowy i obsługują korespondencję, zapewniając kontakt między przedsiębiorcą, a organami administracji państwowej. O to samo będzie więc dopytywać US w przypadku dobrowolnej rejestracji spółek, których siedziba zarejestrowana jest właśnie na tzw. wirtualnym adresie. Do wniosku o rejestrację warto dołączyć dokumenty, które poświadczą współpracę z czeskimi kontrahentami (np. umowy czy faktury) lub chęć jej podjęcia (np. korespondencja handlowa).

Polskich przedsiębiorców często dziwi, że dobrowolna rejestracja do VAT lub VAT-UE jest procedurą wymagającą dobrego przygotowania, a co za tym nierzadko idzie – poniesienia kosztów. Należy mieć jednak na uwadze, że w przeszłości często dochodziło do wyłudzeń VAT, gdy np. czeska spółka dokonywała wewnątrzwspólnotowego obrotu towarami, przy czym przedmiot sprzedaży zwolnionej z VAT nigdy nie znalazł się w Czechach (popularnym towarem były oczywiście samochody). Poprzez weryfikację US broni się przed nieuczciwymi praktykami – stosuje więc środek zapobiegawczy. W tym miejscu warto podkreślić, że podczas gdy w Polsce rejestracja do VAT jest sprawą łatwą, ale późniejsze rozliczenia z polskim fiskusem nieraz wiążą się z niezapowiedzianymi kontrolami lub blokadą zwróconego VAT, w Czechach mamy sytuację odwrotną – rejestracja nie jest łatwa, ale pomyślnie zweryfikowany i zarejestrowany przedsiębiorca może w spokoju prowadzić swój biznes. Kontrole czeskiego US należą bowiem do rzadkości i zawsze muszą mieć uzasadnienie. Co więcej, dość często firmy są informowane o planowanej kontroli.

Po co się rejestrować do VAT?

1. Mimo że na pierwszy rzut oka rejestracja do VAT nie wydaje się być narzędziem marketingowym, w rzeczywistości może nim być. Jej dokonanie pociąga za sobą podwyższenie cen oferowanych produktów właśnie o wartość podatku VAT, przy czym wartości te będą mogli odliczyć wyłącznie kontrahenci będący aktywnymi podatnikami VAT. Dla sektora B2B rejestracja do VAT jest często oczywistością, co więcej – zdarza się, że zagraniczni partnerzy nie chcą podjąć współpracy z firmą, która nie jest zarejestrowana do VAT, ponieważ nie są w stanie zweryfikować jej rzetelności w systemie VIES.

   Obowiązek rejestracji do VAT mają firmy, których przychodzi w ciągu 12 miesięcy kalendarzowych przekroczyły 2 mln koron. Mowa więc o kwocie, która dla małego przedsiębiorstwa może być odległą granicą. Dzięki dobrowolnej rejestracji firma wejdzie w krąg dobrze prosperujących podmiotów, podniesie się jej prestiż oraz wiarygodność.
    

2. Pod kątem ekonomicznym rejestracja do VAT jest korzystna, jeśli firma ma duże koszty prowadzenia działalności (dotyczy to przede wszystkim sektora handlowego czy przemysłu), ponieważ dzięki rejestracji może odliczyć VAT od faktur kosztowych otrzymanych od czynnych podatników VAT lub dokonywać zakupów po cenie netto w przypadku wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów. Również w przypadku zakupów spoza UE obowiązywać będzie cena netto.

Przedsiębiorcy, którzy odnotowują małe koszty, ale „dużą wartość dodaną” powinni się dobrze zastanowić nad rejestracją do VAT. Odliczenia VAT mogą się okazać nieadekwatne w stosunku do formalności, jakich należy dotrzymywać w każdym miesiącu względem fiskusa. Co więcej – naliczenie VAT spowoduje podwyższenie ceny produktów, która sama w sobie zawiera już sporą marżę (mowa tutaj o branży konsultingowej, szkoleniowej, artystycznej czy rachunkowej itp.). 

Artykuł Zagraniczna działalność czeskiej firmy – VAT pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

oferowała usługi z miejscem realizacji w Czeskiej Republice lub sprzedała towar do Czeskiej Republiki. Biorąc udział w takiej transakcji firma staje się podmiotem zidentyfikowanym do celów VAT. Następuje więc tzw. rejestracja "wsteczna", z datą realizacji transakcji objętej podatkiem VAT.

firma zajmuje się przesyłką towarów na teren Czech, a jej obrót w ciągu 12 miesięcy następujących po sobie przekroczył 1 140 000 CZK. Na taką rejestrację mamy 15 dni od zakończenia miesiąca, w którym obroty przekroczyły wspomnianą kwotę. 

Będąc podmiotem zagranicznym możemy się również dobrowolnie rejestrować do VAT w Czechach. Dokumenty, które należy wtedy dołączyć do wniosku to:

1) wypis z rejestru, w którym wpisana jest firma, a więc z kraju, w którym ma siedzibę – w oryginale i przełożony na język czeski

2) dokument potwierdzający rejestrację do VAT w kraju, w którym firma ma siedzibę – w oryginale i przełożony na język czeski

3) informacje o prowadzeniu konta firmowego, a więc potwierdzenie lub wypis z banku, z którego będzie jasno wypływać, że właścicielem rachunku jest podmiot gospodarczy

Trzeba też przedstawić powód dobrowolnej rejestracji do VAT, a więc konkretne działania ekonomiczne, jakie firma planuje realizować na terenie Czech, które są objęte prawem na odliczenie VAT.

Rejestracja jest bezpłatna i dokonuje się jej drogą elektroniczną. Niezbędne formularze znajdują się pod adresem: https://adisepo.mfcr.cz/adistc/adis/idpr_epo/epo2/uvod/vstup_expert.faces

Artykuł Rejestracja podmiotów zagranicznych do VAT pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Rejestracji dokonuje się w urzędzie skarbowym (finanční úřad).

Jeśli zarejestrujemy się zaraz na początku prowadzenia firmy, dokonamy tego w ramach rejestracji firmy na jakimkolwiek živnostenskim úřadzie, za pomocą tzw. jednolitego formularza rejestracji – jednotný registrační formulář (dzięki, któremu dokonamy rejestracji nie tylko jako płatnika podatku VAT, ale również zrealizujemy zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego w jednym miejscu).

Rejestracja dobrowolna

Przy zgłaszaniu prośby o rejestrację firmy jako płatnika podatku VAT należy wypełnić odpowiedni formularz i dostarczyć do urzędu skarbowego. Należy jednak pamiętać, że jeśli posiadamy skrzynkę danych (datová schránka) mamy obowiązek dokonać zgłoszenia droga elektroniczną (odpowiedni formularz można znaleźć na stronie internetowej głównego urzędu skarbowego, w sekcji Registrace).

Urząd ma obowiązek dokładnie zweryfikować dane widniejące w zgłoszeniu, a w przypadku jakichkolwiek wątpliwości ma prawo żądać od nas wyjaśnień lub przedłożenia odpowiednich dokumentów. Czeskie prawo nie określa, czego dokładnie może wymagać urząd skarbowy przy rejestracji, ale jego podstawowym zadaniem jest stwierdzić, czy podmiot ubiegający się o rejestrację prowadzi lub ma zamiar prowadzić działalność podlegającą opodatkowaniu. Stosowne jest więc dołączyć do prośby o rejestrację  następujące dokumenty:

• kopię umowy z bankiem o prowadzeniu konta firmowego
• umowę najmu placówki, w której osoba prawna ma siedzibę
• jasno sformułowany biznesplan
• lokalizację oddziału / pracowni, zapewnienie dostawy towaru, transportu, magazynowania itp.
• kto będzie brać udział w działalności firmy – właściciel, pracownicy, kto będzie prowadził księgowość oraz ewidencję podatkową, gdzie będą przechowywane dokumenty
• wcześniejsza działalność gospodarcza łącznie z przedłożeniem np. faktur wystawionych przed dniem zgłoszenia do rejestracji
• szacunek w skali kilku miesięcy, kiedy dojdzie do przekroczenia obrotu 1 mln KCZ

Urząd ustosunkuje się do prośby o rejestrację w ciągu 30 dni. Jeśli wystarczą przedstawione przez nas dokumenty, urząd wyda decyzję o rejestracji. Osoba prawna zostaje płatnikiem podatku VAT w dniu następującym po dniu dostarczenia decyzji o rejestracji. Ma ona obowiązek rozliczania się w trybie miesięcznym.

Urząd może również odmówić przeprowadzenia rejestracji, jeśli z dokumentów wypływa, że nadany numer VAT będzie wykorzystywany w sposób nieuczciwy.

!!! Jeśli urząd nas nie zarejestruje a my wystawimy dokumenty, na których ceny będą obejmowały VAT, musimy złożyć zeznanie podatkowe i odprowadzić podatek VAT, ale nie przysługuje nam prawo na jego odliczenie z przyjętych transakcji.

Rejestracja obowiązkowa

Obowiązkowo musimy zarejestrować firmę jako płatnika podatku VAT  na przykład wtedy, gdy nasz obrót za poprzednich 12 (albo mniej) miesięcy kalendarzowych następujących po sobie przekroczy kwotę 1 mln KCZ. Należy więc monitorować obroty za każdy miesiąc. Na rejestrację mamy 15 dni po skończeniu miesiąca, w którym przekroczyliśmy obrót

Obowiązek rejestracji jako płatnika podatku VAT obejmuje nas również w innych sytuacjach, a więc gdy:

• jesteśmy członkiem stowarzyszenia / związku, w którym co najmniej jeden z członków jest płatnikiem podatku VAT;
• nabywamy majątek w skutek prywatyzacji lub sprzedaży firmy;
• kontynuujemy prowadzenie firmy po osobie zmarłej, która była płatnikiem VAT.

Obrót – co wliczamy a czego nie?

Do obrotu wliczamy wszelkie wynagrodzenia należne nam z tytułu dostarczenia towaru lub świadczenia usług z miejscem wykonania na terenie Czeskiej Republiki. Należy pamiętać, że decydująca jest data realizacji usługi, a nie dzień, w którym otrzymaliśmy pieniądze (wliczamy więc i te usługi, za które jeszcze nie otrzymaliśmy wynagrodzenia).

Do obrotu nie wliczamy jednak zaliczek, które nie są wynagrodzeniem za zrealizowanie usługi, ale jedynie przedpłatą. Nie wliczamy też wynagrodzenia z tytułu sprzedaży aktywów trwałych lub świadczenia usług poza terytorium Czech.

Od kiedy zostajemy płatnikiem podatku VAT?

Płatnikiem podatku VAT zostajemy automatycznie od początku drugiego miesiąca po miesiącu, w którym nasz obrót przekroczył 1 mln KCZ. Od tego dnia jesteśmy zobowiązani pełnić obowiązki płatnika VAT nawet jeśli nie dokonaliśmy obowiązkowej rejestracji.

Oznacza to, że jeśli np. w sierpniu nasz obrót przekroczył 1 mln KCZ za 12 poprzednich miesięcy, we wrześniu będziemy sprzedawać towary lub usługi bez VAT, ale już w październiku oferowane przez nas ceny będą zawierały podatek. Pierwsze zeznanie podatkowe złożymy więc za październik.

Prawo do odliczenia VAT z majątku (przy rejestracji)

Pierwsze złożone przez nas zeznanie podatkowe wykorzystamy także do tego, aby odliczyć podatek VAT od transakcji podlegających opodatkowaniu przyjętych w przeciągu 12 miesięcy następujących po sobie przed dniem, w którym zostaliśmy płatnikami VAT, ale jedynie wtedy, kiedy transakcje te są częścią majątku spółki i jeśli mamy odpowiednie dokumenty podatkowe.

Status osoby identyfikowanej (identifikovaná osoba) – płatnik podatku VAT od świadczeń zagranicznych

Osoba identyfikowana jest płatnikiem VAT wyłącznie od świadczeń zagranicznych. W Czeskiej Republice ma status „nie-płatnika” (neplátce). Nie przysługuje jej też prawo do odliczenia zapłaconego podatku. Jeśli jesteśmy już zarejestrowani jako płatnik podatku VAT nie możemy się starać o status osoby identyfikowanej.

Kiedy musze się zarejestrować jako osoba identyfikowana?

Obowiązek taki powstaje w następujących sytuacjach:

• Zakupiliśmy towar z innego kraju UE, którego łączna wartość (bez VAT) przekroczyła w roku kalendarzowym 326 000 Kč;
• Odebraliśmy usługę z miejscem wykonania na terytorium Czech od przedsiębiorcy (firmy) z zagranicy, który nie ma ani siedziby ani oddziału w Czeskiej Republice (ewentualnie oddział w Czechach nie bierze udziału w realizacji świadczenia). Osobą identyfikowaną jesteśmy od dnia odebrania usługi;
• Zaoferowaliśmy usługę z miejscem wykonania w innym kraju UE (nie wliczają się w to usługi, które w innym państwie UE nie są objęte podatkiem VAT). Osobą identyfikowaną jesteśmy od dnia świadczenia usługi.

Zgłoszenie do rejestracji osoby identyfikowanej należy złożyć do 15 dni od dnia, w którym staliśmy się osobą identyfikowaną.

Artykuł Rejestracja firmy jako płatnika podatku VAT pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.