Emeryci mogą w Czechach prowadzić własną działalność jednoosobową. Mają możliwość prowadzenia działalność również w formie spółki, ale to rozwiązanie wydaje się być bardziej przejrzyste w kwestiach podatkowych i ubezpieczeniowych. Wspólnicy spółki mają prawo do udziału w jej zysku. Jego wypłata podlega opodatkowaniu, ale sama funkcja nie pociąga za sobą konieczności odprowadzania składek ubezpieczeniowych. Nie ma więc bezpośredniego wpływu na świadczenia emerytalne. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej sprawa wygląda nieco inaczej.

Podatek dochodowy

Zgodnie z czeską ustawą o podatku dochodowym, opodatkowaniu podlegają regularnie wypłacane świadczenia emerytalne, których roczna suma przekracza 36-krotność minimalnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w danym roku.

W roku 2020 płaca minimalna wynosi 14 600 CZK na miesiąc, co oznacza, że emerytura nie będzie opodatkowana o ile nie przekroczy sumy 525 600 CZK na cały rok (36 x 14 600 = 525 600). Emeryt nie ma w takie sytuacji obowiązku składania zeznania podatkowego.

Jeśli jednak prowadzi własną działalność gospodarczą to opodatkowaniu podlegają zyski uzyskane właśnie z niej, o ile przekraczają 15 000 CZK na rok. Podatek dochodowy od osób fizycznych wynosi 15%. Emerytom przysługuje odliczenie od podatku w wysokości 24 840 CZK na rok. Jeśli więc zyski z działalności nie przekroczą 165 600 CZK, emeryt nie będzie musiał płacić podatku dochodowego (165 600 x 15% = 24 800).

Podatek solidarnościowy

Podlegają mu dochody z działalności gospodarczej przekraczające stanowiony limit, który w roku 2020 wynosi 1 672 080 CZK. Podatek solidarny wynosi 7%.

Składki ubezpieczeniowe

Składki zdrowotne

Ubezpieczenie zdrowotne jest w Czechach obowiązkowe, bez względu na wysokość i źródło dochodu. W przypadku emerytów jest opłacane przez państwo. Osoby, które oprócz pobierania świadczenia emerytalnego prowadzą własną działalność gospodarczą, zobowiązane są dodatkowo do opłacania składek wyliczanych z zysków z działalności. Ubezpieczenie zdrowotne to 13,5% z podstawy, którą stanowi połowa zysku wykazanego w zeznaniu podatkowym.

Składki społeczne

Własna działalność gospodarcza wykonywana na emeryturze jest przy wyliczaniu składek na ubezpieczenie społeczne traktowana jako dodatkowe źródło dochodu, co oznacza, że składki będą obowiązkowe tylko wtedy, gdy zyski z działalności przekroczą stanowiony limit (ten zmienia się każdego roku). Na rok 2020 wynosi on 83 603 CZK. Jeśli działalność była realizowana jedynie przez część roku, limit ulega odpowiedniemu pomniejszeniu. Ubezpieczenie społeczne to 29,2% z podstawy, którą stanowi połowa zysku wykazanego w zeznaniu podatkowym. Warto dodać, że składki te będą w przyszłości pozytywnie wpływać na podwyższenie świadczenia emerytalnego.

Przejście na wcześniejszą emeryturę a działalność

Osoby, które przeszły na wcześniejszą emeryturę nie mogą osiągać dochodu, który przewiduje udział w ubezpieczeniu społecznym (emerytalnym) aż do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego. Oznacza to, że mogą prowadzić własną działalność gospodarczą pod warunkiem, że roczny zysk nie przekroczy limitu, o którym mowa powyżej. W okresach, gdy zyski byłyby zbyt duże, nie przysługiwałoby świadczenie emerytalne.

Artykuł Działalność gospodarcza emeryta pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

W Czeskiej republice wiek emerytalny dla osób narodzonych w latach 1936 – 1971 stanowi się w oparciu o tabelę i określa w latach oraz miesiącach. Różni się dla mężczyzn i kobiet. W przypadku tych drugich bierze się też pod uwagę liczbę wychowanych dzieci.

Dla osób urodzonych po roku 1971 wiek emerytalny został ujednolicony i wynosi 65 lat.

Wiek emerytalny kobiet

Wychowywanie dziecka pozwala na obniżenie wieku emerytalnego, ale istnieje kilka warunków, aby zostało ono uznane w procesie przyznawania emerytury. Po pierwsze kobieta wychowuje lub wychowywała dziecko niepełnoletnie przynajmniej przez 10 lat, przy czym nie musi to być okres nieprzerwany. Jeśli podjęła się wychowania dziecka, które ukończyło 8 rok życia, wymagany okres wychowywania skraca się do 5 lat. Wlicza się okresy, w których kobieta nie mogła osobiście zajmować się dzieckiem z powodu choroby własnej lub dziecka.

Jednocześnie kobietę i dziecko musi łączyć określona relacja. Nie chodzi tu jedynie o dziecko biologiczne, ale również o dziecko przysposobione, o dziecko, nad którym kobieta przejęła trwałą opiekę zastępującą opiekę rodziców, dalej o dziecko małżonka, któremu opieka została przyznana sądownie lub na podstawie umowy między rodzicami potwierdzonej przez sąd.

Wcześniejsza emerytura

Wiek emerytalny jest tylko jednym z warunków przyznania świadczenia. Istnieje bowiem możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę. Nie ma jednak całkowitej dowolności i tutaj również należy się trzymać stanowionych wiekowych limitów:

• osoba, której wiek emerytalny wynosi mniej niż 63 lata, może przejść na wcześniejszą emeryturę o 3 lata wcześniej (a więc w wieku 60 lat);
• osoba, której wiek emerytalny wynosi 63 lata lub więcej, może przejść na wcześniejszą emeryturę o 5 lat wcześniej, ale musi mieć ukończone 60 lat.

Minimalny okres ubezpieczenia

Drugim warunkiem przejścia na emeryturę jest odpowiedni okres ubezpieczenia emerytalnego, który obowiązuje również przy wcześniejszym przejściu na emeryturę. W roku 2019 minimalny okres odprowadzania składek musi wynosić 30 lat, gdy brany jest pod uwagę wyłącznie staż pracy, lub 35 lat wliczając tak zwane zastępcze okresy ubezpieczenia (przykładowo okres nauki przygotowujący do zawodu, odbywania obowiązkowej służby wojskowej w przypadku mężczyzn, opieki nad osobą niesamodzielną – np. niepełnosprawną itp.).

Jak obniżana jest wcześniejsza emerytura?

Odejście na wcześniejszą emeryturę wiąże się ze stopniowym obniżaniem świadczenia. Co więcej, nawet po osiągnięciu wieku emerytalnego nie będzie ono przysługiwać w pełnym wymiarze.

Emerytura ma dwa składniki – wymiar podstawowy, który jest dla wszystkich świadczeniobiorców taki sam i w roku 2019 wynosi 3270 CZK, oraz wymiar procentowy, który zwiększa się za każdy przepracowany rok (za pierwsze 360 dni pracy wynosi 0,9% podstawy obliczeniowej, od 361. dnia zwiększa się co roku o 1,5% podstawy obliczeniowej).

Przy wcześniejszym przejściu na emeryturę wymiar podstawowy pozostaje niezmienny, ale zmniejsza się drugi ze składników świadczenia. Wysokość obniżki zależy od długości okresu liczonego od daty przyznania wcześniejszej emerytury do osiągnięcia wieku emerytalnego. Procentowy wymiar emerytury jest pomniejszany za każde rozpoczęte 90 dni kalendarzowych w następujący sposób:

• o 0,9% podstawy obliczeniowej w ciągu pierwszych 360 dni kalendarzowych,

• o 1,2% w okresie od 361. dnia kalendarzowego do 720. dnia kalendarzowego

• oraz o 1,5% za okres od 721. dnia kalendarzowego.

Biorąc pod uwagę, jak skomplikowane jest obliczanie wymiaru świadczenia, warto skonsultować się z pracownikami urzędu ds. ubezpieczeń społecznych (Česká správa sociálního zabezpečení) lub skorzystać z kalkulatorów dostępnych na wielu stronach internetowych. Pomoże to w podjęciu decyzji, kiedy najbardziej się opłaca przejść na wcześniejszą emeryturę.

Gdzie wnioskować?

Wniosek o przyznanie świadczenia emerytalnego składa się w powiatowym urzędzie ds. zabezpieczenia społecznego (Okresní správa sociálního zabezpečení) odpowiedniego ze względu na miejsce stałego pobytu, najwcześniej cztery miesiące przed planowanym przejściem na emeryturę. Nie ma możliwości, aby wstecznie wnioskować o emeryturę – będzie przyznana najwcześniej od dnia złożenia wniosku (przechodząc na emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego, istnieje taka możliwość). Trzeba też pamiętać, że wnioskując o przyznanie wcześniejszej emerytury, całkowicie rezygnujemy z prawa do emerytury w pełnym wymiarze, która byłaby przyznana po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Wniosek można wypełnić na miejscu z pomocą urzędnika. Należy oczywiście przedłożyć dowód osobisty. Jeśli chcemy, aby uznano również zastępcze okresy ubezpieczenia, nie można zapomnieć o dokumentach je potwierdzających (na przykład akty urodzenia dzieci, dokumenty potwierdzające okres studiów lub odbywania służby wojskowej).

Przejście na wcześniejszą emeryturę a praca zarobkowa

Wcześniejsze przejście na emeryturę uniemożliwia podjęcie pracy na warunkach, które przewidują udział w ubezpieczeniu społecznym (emerytalnym) aż do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego. Można jednak podjąć pracę w tzw. małym wymiarze, na podstawie umowy o czynności zawodowej (dohoda o pracovní činnosti), pod warunkiem, że wynagrodzenie nie przekracza 3 000 CZK brutto na miesiąc lub pracować  tzw. umowę o wykonanie pracy (dohoda o provedení práce), jeśli wynagrodzenie brutto nie przekracza 10 000 CZK miesięcznie.

Można też prowadzić własną działalność gospodarczą pod warunkiem, że roczny zysk nie przekroczy górnej granicy, która w roku 2019 wynosi 78 476 CZK netto.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego można jednak podjąć pracę w pełnym wymiarze lub osiągać większe zyski z prowadzonej działalności gospodarczej, ponieważ od tego momentu wszystkich emerytów obowiązują takie same zasady. Oznacza to również, że od tego momentu każde 360 dni działalności zarobkowej, przewidującej udział w ubezpieczeniu, uprawnia do wnioskowania o podwyższenie już pobieranego świadczenia.

Jeśli osoba pobierająca wcześniejszą emeryturę, jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, podejmie pracę zarobkową, która przewiduje udział w ubezpieczeniu, wypłata świadczenia zostanie wstrzymana do momentu zakończenia pracy lub osiągnięcia wieku emerytalnego. Okoliczność tę należy zgłosić w urzędzie ds. zabezpieczenia społecznego w ciągu ośmiu dni od podjęcia pracy. Po zakończeniu zatrudnienia lub osiągnięciu wieku emerytalnego wypłata świadczenia zostanie wznowiona na wniosek zainteresowanego. Wymiar procentowy emerytury może być w ten sposób podwyższony, biorąc pod uwagę czas, który emeryt przepracował bez pobierania świadczenia emerytalnego.

Artykuł Czeskie warunki przejścia na wcześniejszą emeryturę pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Nabycie praw emerytalnych związane jest ze spełnieniem dwóch warunków. Osiągnięcie odpowiedniego wieku emrytalnego oraz pozostawanie ubezpieczonym przez odpowiednio długi czas, czy też posidanie tzw. minimalnego stażu pracy – ten warunek jest w ogóle kluczowy, aby móc ubiegać się o emeryturę. Na wysokość świadczenia ma również wpływ wysokość zarobków.

Jeśli spełniamy obie przesłanki przyznania emerytury w jednym państwie UE i nie pracowaliśmy żadnym innym, to właśnie ono będzie nam wypłacać świadczenie, w oparciu o przepisy wewnętrzne. Przysługuje nam więc pełna państwowa emerytura. Przyznanie świadczenia nie jest uwarunkowane tym, czy jesteśmy obywatelami danego kraju. Nie ma też znaczenia, czy w danym państwie aktualnie przebywamy.

Uprawnienia cudzoziemców

Poruszając temat ubiegania się o emeryturę w którymś z państw UE, należy podkreślić różnicę w uznawaniu okresów ubezpieczenia w ramach Unii Europejskiej oraz Europejskiego Obszaru Gospodarczego, a państw trzecich.

Jeśli pracowaliśmy w kilku państwach UE to sumuje się okres ubezpieczenia z wszystkich tych państw, co zapewnia Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego w UE (państwa EOG również sumują okresy ubezpieczenia w państwach UE).

Sumowanie okresów ubezpieczenia nie będzie miało zastosowania, jeśli pracowaliśmy w państwie trzecim, które nie jest stroną umowy o zabezpieczeniu społecznym.

Emerytura częściowa

Rozróżnić jednak należy okres ubezpieczenia niezbędny do uzyskania prawa emerytalnego, od okresu ubezpieczenia, który jest podstawą do wyliczenia wysokości ubezpieczenia. Każde z państw członkowskich będzie bowiem wypłacać częściową emeryturę, a więc wyliczoną w oparciu o lata przepracowane w danym państwie. Długość okresu ubezpieczenia w danym państwie ma zasadniczy wpływ na wysokość przyznanej emerytury częściowej.

Wyliczanie emerytury wygląda następująco

Zakłady ubezpieczeń emerytalnych każdego z państw, w których pracowaliśmy, ustalają ile składek zostało odprowadzonych danym państwie, a ile w pozostałych krajach. Biorą pod uwagę również okres ubezpieczenia w poszczególnych państwach.

Następnie sumują okresy składkowe i ustalają, jaka byłaby wysokość świadczenia, gdyby wszystkie składki zostały odprowadzone do krajowego systemu emerytalnego (a więc wewnętrznego systemu danego państwa). Wyliczają w ten sposób tzw. teoretyczną kwotę emerytury.

Kolejnym krokiem jest wyliczenie tzw. świadczenia proporcjonalnego. Urzędy dzielą więc teoretyczną kwotę emerytury przez okres, w którym rzeczywiście pozostawaliśmy ubezpieczeni w danym państwie.  

Istnieje również świadczenie niezależne, które przysługuje, jeśli spełniamy przesłanki uzyskania pełnej emerytury w danym państwie bez konieczności sumowania okresów z innych krajów.

Zakład porówna emeryturę proporcjonalną oraz niezależną i przyzna nam wyższe świadczenie.

Prawa emerytalne nie muszą być nabywane jednocześnie w każdym z państw, ponieważ to wewnętrzne przepisy regulują wiek emerytalny i minimalny okres ubezpieczenia. Świadczenie zostanie przyznane w każdym państwie, w którym pracowaliśmy przynajmniej rok. Jest mało prawdopodobne, aby emerytura została przyznana, jeśli ten okres był krótszy. Będzie jednak sumowany z okresami ubezpieczenia w innych państwach UE (będzie wliczany do minimalnego okresu ubezpieczenia).  

Wypłata emerytury

Każde z państw, które przyznało nam świadczenia, będzie wypłacać odpowiednią kwotę na nasze konto w UE. Nie należy się obawiać kosztów związanych z transferem, ponieważ zgodnie z przepisami unijnymi emerytura nie może zostać obniżona z powodu konieczności jej przekazania do innego państwa.

Jeśli jednak nie mieszkamy w UE może się okazać, że trzeba będzie założyć konta bankowe  w tych państwach, które świadczenie przyznały.

Gdzie wnioskować o emeryturę?

Wniosek o przyznanie emerytury składa się w zakładzie ubezpieczeń emerytalnych tego państwa, w którym aktualnie mieszkamy lub w ostatnim z państw, w którym pracowaliśmy. Jeśli zamieszkujemy aktualnie kraj, w którym nigdy nie pracowaliśmy, urząd przekaże nasz wniosek do zakładu ubezpieczeń tego państwa, w którym znajdowało się nasze ostatnie miejsce pracy i to właśnie ta instytucja będzie odpowiedzialna za przyznanie świadczenia i zgromadzenie danych z państw, w których pracowaliśmy. Aby otrzymać emeryturę z kilku państw UE wystarczy więc złożyć wniosek w jednym z nich.

Jak wnioskować o emeryturę w Czechach?

Z roku na rok przedłuża się okres ubezpieczenia, który uprawnia do nabycia praw emerytalnych. W roku 2010 wystarczył okres 26 lat, po roku 2018 jest to 35 lat. W przypadku kobiet jednym z kryteriów jest również liczba wychowanych dzieci. Upraszczajac – im więcej dzieci, tym niższy wiek emerytalny. Więcej informacji znajdą Państwo w artykule poświęconym czeskim emeryturom.

Wniosek o przyznanie świadczenia emerytalnego składa się w powiatowym urzędzie ds. zabezpieczenia społecznego (Okresní správa sociálního zabezpečení) najwcześniej cztery miesiące przed przejściem na emeryturę. Można też wnioskować „wstecznie” – 5 lat od nabycia praw emerytalnych.

Do wniosku należy dołączyć:

• Dowód osobisty, a obywatele państw trzecich – paszport lub pozwolenie na pobyt;
• Dokumenty potwierdzające studia, ewentualnie edukację (nawet niedokończoną);
• Mężczyźni dołączają dokument potwierdzający odbycie służby wojskowej;
• Dokumenty potwierdzające wychowywanie dzieci;
• Potwierdzenie od pracodawcy o wypłaconym odszkodowaniu za stratę na zarobkach z tytuły niezdolności do pracy wynikłej przy pracy (choroba zawodowa);
• Potwierdzenie od pracodawcy o specjalnym dodatku dla górników, wypłaconym przed rokiem 1996;
• Jeśli zainteresowany chce, aby emerytura była wypłacana na konto bankowe, musi dołączyć do wniosku również odpowiedni formularz potwierdzony przez bank („Žádost o zařízení výplaty důchodu poukazem na účet“);
• Dokumenty potwierdzające zatrudnienie za granicą;
• Wykres ubezpieczenia emerytalnego z ostatniej pracy.

Czy na emeryturze można pracować?

Istnieje taka możliwość, ponieważ formalne przejście na emeryturę nie może być powodem rozwiązania stosunku pracy. Nie ma też konieczności zawierania nowej umowy czy aneksu. Będąc na emeryturze, można również kontynuować prowadzenie własnej działalności gospodarczej.

Artykuł Prawo cudzoziemca do emerytury w Czechach pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

Pomoc społeczna oznacza w szerokim rozumieniu pomoc ze strony państwa w niekorzystnych sytuacjach życiowych, w których obywatel nie jest w stanie sam sobie poradzić. Chodzi przede wszystkim o sytuacje związane ze stanem zdrowia, rodziną (macierzyństwo, utrata żywiciela rodziny), wiekiem (starość, utrata partnera), bezrobociem, ubóstwem, problemami z adaptacją społeczną (np. bezdomność). Niektóre sytuacje maja charakter tymczasowy (jak np. bezrobocie), inne są długotrwałe (starość, inwalidztwo). Rodzaj problemu bierze się pod uwagę przy określaniu formy należnej pomocy, długości jej trwania czy wysokości świadczeń.

Pomoc państwa polega na podporze finansowej i materialnej oraz wsparciu w postaci odpowiednich służb i usług, które mają zapobiec napięciom społecznym. Głównym celem jest zapewnienie obywatelom niezbędnego poziomu życia.

Ogólna charakterystyka czeskiego systemu

Czeski system opieki społecznej opiera się na trzech filarach – ubezpieczeniu, wsparciu i pomocy.

Składki na ubezpieczenie społeczne

Składki na ubezpieczenie społeczne są obowiązkowe i odprowadzane z wynagrodzenia pracownika lub dochodów z jednoosobowej działalności gospodarczej. W przypadku osób zatrudnionych, część składek potrąca się automatycznie z wynagrodzenia, część opłaca za pracownika pracodawca. Osoby prowadzące działalność jednoosobową mają obowiązek samodzielnie regulować należności związane z ubezpieczeniem społecznym.

Składki pracownika

Ubezpieczenie społeczne pracownika wynosi łącznie 31,5% wynagrodzenia brutto, z czego 6,5% płaci pracownik, a resztę pracodawca. Ubezpieczenie obejmuje:

• składki na ubezpieczenie chorobowe (2,3 %, całość opłaca pracodawca)
• składki na ubezpieczenie emerytalne (6,5 % opłaca pracownik, 21,5 % opłaca pracodawca)
• wkład w państwową politykę zatrudnienia (1,2 % całość opłaca pracodawca).

Pracodawca odprowadza składki za poszczególne miesiące w terminie od 1. do 20. dnia następnego miesiąca kalendarzowego. Składkę wpłaca się na konto właściwego ze względu na lokalizację firmy okręgowego urzędu ds. zabezpieczenia społecznego (okresní správa sociálního zabezpečení).

Inaczej niż w przypadku ubezpieczenia zdrowotnego, składki na ubezpieczenie społeczne nie są obowiązkowe dla osób, które nie osiągają dochodu objętego podatkiem dochodowym lub których miesięczne wynagrodzenie nie przekracza 3000 CZK brutto.

Składki osób prowadzących własną działalność

Osoby prowadzące działalność jednoosobową również muszą odprowadzać składki na ubezpieczenie społeczne. Podstawą ich wyliczenia jest miesięczny dochód wykazany w zeznaniu podatkowym. W pierwszym roku swojej działalności, należy więc opłacać zaliczki na ubezpieczenia, których wysokość jest narzucana odgórnie i zmienia się każdorocznie. Uzależniona jest również od tego, czy działalność jest głównym lub dodatkowym źródłem dochodu.  

Składki obowiązkowe:

• Jeśli działalność jest głównym źródłem dochodu to minimalną podstawę będzie stanowić kwota 8 175 CZK, z której wylicza się 29,2 %, co po zaokrągleniu na całe korony w górę daje kwotę 2 388 CZK.
• Jeśli działalność jest dodatkowym źródłem dochodu, minimalną podstawę będzie stanowić kwota 3 270 CZK, z której wylicza się 29,2 %, co po zaokrągleniu na  całe korony w górę daje kwotę 955 CZK. Jeśli roczne dochody z działalności będącej dodatkowym źródłem dochodu nie przekroczą 78 476 CZK, nie ma konieczności opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

Składki na ubezpieczenie chorobowe są dobrowolne i wyliczane w oparciu o narzucaną podstawę, która w roku 2019 wynosi 6000 CZK. Z tej kwoty wylicza się 2,3 %, daje składkę w wysokości 138 CZK.

!!! Jeśli roczny dochód wykazany w zeznaniu podatkowym przekroczy 1 569 552 CZK to od dochodów przekraczających tę kwotę również nie trzeba odprowadzać składek na ubezpieczenie społeczne.

W 2019 roku osoby prowadzące działalność obowiązuje nowy system opłacania zaliczek na ubezpieczenie społeczne. Od początku roku, zaliczki należy wpłacać na konto właściwego ze względu na miejsce zamieszkania okręgowego urzędu ds. zabezpieczenia społecznego w miesiącu, którego dotyczą, a więc od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego. Jeśli nie posiadamy na terenie Czechach miejsca zamieszkania, bierze się pod uwagę adres pobytu. Jeśli nie przebywamy w Czechach – decydujące jest miejsce wykonywania działalności.

W oparciu o powyższe płatności ustala się wysokość niektórych świadczeń socjalnych. Opłacone składki emerytalne są podstawą do wyliczenia należnej emerytury, składki chorobowe służą do wypłacenia chorobowego, macierzyńskiego czy tacierzyńskiego. Osoby prowadzące własną działalność jednoosobową powinny pamiętać, że jeśli nie opłacają składek chorobowych, nie przysługuje im prawo np. do urlopu macierzyńskiego.

Wsparcie

Jest w Czechach realizowane poprzez system państwowych świadczeń socjalnych, którymi zajmuje się urząd pracy właściwy ze względu na stałe miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Państwowy system świadczeń socjalnych zapewnia m.in. świadczenie porodowe, świadczenie pogrzebowe, dodatek rodzicielski, dodatek mieszkaniowy czy zasiłek socjalny.

Pomoc

Ten filar jest uzupełniający i zapewnia pomoc w sytuacjach, w których pomoc z dwóch poprzednich filarów jest niewystarczająca, a obywatel nie może rozwiązać sytuacji za pomocą własnych środków. W Republice Czeskiej są to świadczenia o charakterze materialnym i świadczenia z opieki społecznej np. zasiłek na utrzymanie, natychmiastowa pomoc kryzysowa, zasiłek dla osób niepełnosprawnych, zasiłek opiekuńczy.

Artykuł System pomocy społecznej w Republice Czeskiej pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.

To ubezpieczenie obejmuje składki emerytalne, składki chorobowe oraz składki na państwową politykę zatrudnienia.

Podmioty opłacające składki

Pracodawca (25%, która obejmują 21,5% na składki emerytalne, 2,3% na składki chorobowe oraz 1,2% na państwową politykę zatrudnienia)

Zatrudniony (6,5% z wynagrodzenia na składki emerytalne)

Osoby prowadzące działalność jednoosobową (29,2% z zysku dzielonego na pół na składki emerytalne i państwową politykę zatrudnienia + dobrowolne składki chorobowe wynoszące 2,3% z minimalnej podstawy 5 tys. CZK, a więc 115 KCZ)

Osoby dobrowolnie opłacające składki emerytalne

Składki na państwową politykę zatrudnienia

Mają służyć osiągnięciu pełnego, produktywnego i swobodnie wybranego zatrudnienia. Polityka społeczno-gospodarcza skupia się na osiągnięciu równowagi między podażą i popytem miejsc pracy i na wykorzystaniu siły roboczej w produktywny sposób.

Składki chorobowe

Ubezpieczenie chorobowe zapewniają świadczenia finansowe w sytuacjach, które są przyczyną utraty dochodu, a więc w przypadku krótkotrwałej niezdolności do pracy, objęcia kwarantanną, konieczności leczenia lub objęcia opieką członka rodziny, korzystania ze świadczeń z tytułu macierzyństwa.

Jego uczestnikami są:

Osoby zatrudnione (obowiązkowo)

Osoby prowadzące działalność jednoosobową (dobrowolnie)

Składki emerytalne

Zapewniają emeryturę, rentę inwalidzką, rentę rodzinną po śmierci małżonka czy rodzica.

Ubezpieczenie emerytalne składa się z trzech filarów:

I – prowadzony przez państwo, z którego są wypłacane świadczenia emerytalne i rentowe,

II – oszczędnościowy, który jest jednak od roku 2015 likwidowany,

III – dopełniający oszczędnościowo-emerytalny oraz ubezpieczenie na życie, który jest prowadzony przez ubezpieczalnie gromadzące wkłady uczestników w funduszach i wypłacające środki w dawkach (np. jako raty emerytalne lub rentowe na określony czas, jako dawki dożywotnie lub dawki na dokładnie określony czas w określonej kwocie).

Okres odprowadzania składek i wiek emerytalny

Do okresu odprowadzania składek wliczają lata studiów, okres, w którym dana osoba pozostaje zarejestrowana w urzędzie pracy jako poszukująca zatrudnienia pobierająca zasiłek dla bezrobotnych lub uczestnicząca w przekwalifikowaniu (przy niepobieraniu zasiłku liczą się 3 lata, a przed ukończeniem 55 lat jedynie rok). Wliczają się też lata odbywania służby wojskowej lub służby zastępczej, przygotowywania do pracy osób niepełnosprawnych  oraz okres pobierania renty inwalidzkiej III stopnia.

Minimalny okres opłacania składek potrzebny do uzyskania prawa do emerytury jest uzależniony od wieku emerytalnego ubezpieczonego, ewentualnie od wieku ubezpieczonego i wynosi od 25 do 35 lat. Przedstawiamy szczegółowe dane na ten temat.

Wiek emerytalny zmienia się w zależności od roku urodzenia oraz, w przypadku kobiet, ilości wychowywanych dzieci (więcej na ten temat). Dla osób urodzonych po roku 1971 wiek emerytalny to 65 lat bez względu na płeć, czy liczbę dzieci.

Okres opłacania składek jest kryterium decydującym o przyznaniu świadczenia emerytalnego. Jeśli dana osoba osiągnął wiek emerytalny, ale okres opłacania składek jest krótszy niż wymagany, nie może mu zostać przyznane prawo do wypłaty emerytury.

Obliczanie wysokości emerytury i renty

Wymienione świadczenia składają się z podstawowego wymiaru, który jest określony stałą sumą, bez względu na rodzaj świadczenia, okres odprowadzani składek czy wysokość wynagrodzenia. Podstawowy wymiar świadczenia na rok 2018 wynosi 2700 KCZ na miesiąc.

Kolejną częścią świadczenia jest stawka procentowa, która jest już uzależniona od okresu odprowadzania składek oraz osiągniętego wieku. Warunki te różnią się w zależności od rodzaju świadczenia.

Podstawę wymiaru świadczenia oblicza się poprzez redukcję według granic redukcyjnych wynagrodzenia brutto, jakie dana osoba otrzymywała za każdy rok swojego zatrudnienia.

Granice redukcyjne w roku 2018:

Wynagrodzenie do 13 191 KCZ (całość wliczana do podstawy wymiaru)

Wynagrodzenie do 119 916 KCZ (do podstawy wymiaru wlicza się 26%)

Wynagrodzenie ponad 119 916 KCZ (nie wlicza się)

Stawka procentowa dla świadczeń emerytalnych wynosi 1,5% wymiaru podstawy miesięcznie. Minimalnie przysługuje 770 KCZ na miesiąc. Za każdy rok odprowadzania składek podstawa wymiaru świadczenia emerytalnego zwiększa się o 1,5%, a więc im dłużej dana osoba pracowała, tym większą emeryturę dostanie.

Stawka procentowa dla renty inwalidzkiej różni się zależności od stopnia niepełnosprawności i wynosi:

0,5% podstawy wymiaru miesięcznie (I stopień)

0,75% podstawy wymiaru miesięcznie (II stopień)

1,5% podstawy wymiaru miesięcznie (III stopień)

Minimalnie przysługuje 770 KCZ na miesiąc.

Artykuł Emerytura i renta w Czechach pochodzi z serwisu Czechy Biznes Expert.